Thóg Mr. Burt an cat ó Poirot. Bhrúigh sé an líneáil lena mhéara, d'aimsigh sé an rud a bhí ann, agus d'fhéach sé suas. "Mr. Poirot," ar seisean, "is mór an sásamh dom bualadh leat."
Trí lá tar éis na cuairte sin, bhí Poirot ina luí faoi bhráid an fhliú.
---
Bhí mé féin tar éis teacht chugam féin ón tinneas céanna an tseachtain roimhe sin, agus admhaím go bhfuair mé sásamh áirithe ann. Ní othar deas grásta é Poirot. Luigh sé i measc na bpiliúr agus cuma an mhairtírigh air, dhiúltaigh sé aon bhia nár iarr sé féin, agus rinne sé gearán fada faoi aeráid Shasana. Nuair a bhuail an clog dorais an mhaidin Mháirt sin, chroith sé lámh lag i mo threo.
"Imigh, a Hastings. Ní féidir liom aon duine a fheiceáil. Táim ag saothrú an bháis."
"Níl ort ach fiabhras beag."
"An rud céanna atá ann. Imigh."
Chuaigh mé síos staighre agus fuair mé fear óg sa seomra suí, dea-ghléasta, gruaig fhionn air, agus cuma air nár chodail sé néal. Chuir sé é féin in aithne mar Roger Havering.
"Tá Monsieur Poirot ag teastáil uaim," ar seisean. "Tá m'uncail dúnmharaithe. Aréir, ag ár lóiste seilge i Derbyshire. Fuair mé sreangscéal ó mo bhean chéile ar maidin, ag rá liom teacht láithreach agus bleachtaire a thabhairt liom."
Bhreac mé síos na sonraí agus chuaigh mé ar ais suas staighre. D'éist Poirot agus a shúile dúnta, rud a chiallaigh go raibh aird ghéar aige.
"Lóiste an Fhiaigh," arsa seisean go bog nuair a bhí mé críochnaithe. "Áit iargúlta. Fear marbh. Agus tusa, a Hastings dhil, le do dhá chos mhaith agus do shláinte nua-aisghafa."
"Ba mhaith leat go rachainn i d'áit."
"Ba mhaith liom go mbeifeá i do shúile agus i do chluasa dom. Scríobh chugam gach lá. Cuirfidh mé treoracha chugat trí shreangscéal." Stad sé. "Déan go beacht mar a deirim leat, a Hastings. Ná bíodh do réasúnaíocht féin agat. Is annamh a bhíonn na torthaí sona."
Dhein mé mo mhála agus chuaigh mé i dteannta Havering chun na stáisiúin.
Ar an traein ó thuaidh, d'inis Havering dom a raibh ar eolas aige. Áit bheag ar shléibhte fraoigh Derbyshire ab ea Lóiste an Fhiaigh, a úsáidtí den chuid is mó le haghaidh seilge. Bhí bean tí darbh ainm Mrs. Middleton i mbun cúraim ann nuair a bhíodh an teaghlach as baile. Ba é Harrington Pace, an fear marbh, uncail Havering, Meiriceánach saibhir a bhí ina chónaí le Roger agus a bhean chéile Zoe le trí bliana anuas.
---
"Dhá lá ó shin, mhol Uncail Harrington go rachaimis go léir go dtí an lóiste ar feadh cúpla lá," arsa Havering. "Bhí gnó agam sa chathair, mar sin d'fhill mé aréir ar an traein sé-a-cúig déag. D'fhág mé Zoe agus Uncail Harrington ansin." Stán sé amach an fhuinneog. "Ar maidin, sreangscéal Zoe."
Shroicheamar an lóiste agus fuaireamar an Cigire Japp ann romhainn cheana féin. Tharraing sé Havering i leataobh láithreach. Chuaigh mé féin isteach sa teach agus fuair mé Mrs. Middleton sa chistin, bean chiúin mheánaosta gléasta i ndubh, agus é soiléir go raibh croitheadh mór faighte aici.
D'inis sí dom cad a tharla. Tar éis an dinnéir, tháinig fear chun an dorais: féasóg dhubh air, blas Meiriceánach ina chuid cainte, ag iarraidh Mr. Pace. Threoraigh sí isteach sa seomra gunnaí é. Chuaigh Pace isteach chun bualadh leis, agus é ag gabháil a leithscéil lena neacht. Go gairid ina dhiaidh sin, chuala Mrs. Middleton agus Mrs. Havering araon glórtha ardaithe ón taobh eile den doras dúnta. Ansin, urchar.
Bhí doras an tseomra gunnaí faoi ghlas ón taobh istigh. Chuaigh siad timpeall go dtí an fhuinneog, a bhí ar oscailt. Bhí Pace ar an urlár, gonta agus é ag cur fola. Bhí an cuairteoir imithe. Shiúil Mrs. Middleton ansin cúig mhíle trasna an fhraoigh chun na póilíní a fháil.
Fuair mé Zoe Havering sa seomra suí. Bean dhóighiúil ab ea í, gruaig dhubh uirthi, agus cuma uirthi go raibh smacht ar a taobh istigh á choimeád aici go cúramach. Dheimhnigh sí gach a ndúirt an bhean tí. Ní fhaca sí féin an cuairteoir, níor chuala sí ach é ag teacht. Luaigh sí, mar a bheadh dearmad beag ann, go raibh ceann de dhá réabhlóideach a bhí crochta ar bhalla an tseomra gunnaí ar iarraidh. Bhí sí tar éis é sin a insint do na póilíní, a bhí tar éis an ceann eile a bhreith leo.
Scrúdaigh mé an seomra gunnaí. Bhí smál mór fola ar an gcairpéad agus rud ar bith eile ann a bhí spéisiúil. Níor thug an talamh lasmuigh den fhuinneog oscailte aon eolas dom.
---
An tráthnóna sin bhuail mé le Japp in Elmer's Dale, agus thug sé mé chun an corp a fheiceáil. Fear beag glanbhearrtha Meiriceánach ab ea Harrington Pace, lámhachta trí chúl a chinn ó ghar. Ní raibh aon ní ina chuma a thugadh le fios go raibh naimhde contúirteacha aige, ach ní raibh Japp chomh cinnte sin.
"Tá Havering i bhfiacha," arsa Japp. "Go dona. Agus rachadh airgead an uncail chuigesean. Cheap mé an chéad rud faoi." Chroith sé a cheann. "Ach tá a imeacht ar an traein sé-a-cúig déag deimhnithe, agus tá a chuid gluaiseachtaí ag teacht le chéile. Bhí sé ar a bhealach go Londain sula scaoileadh an t-urchar." Stad sé. "An fhéasóg dhubh, sílim gur bréagriocht a bhí ann. Tá cuma ar an scéal seo go bhfuil baint aige le stair Mheiriceánach Pace."
Bhí aiféala air nach bhfaca Zoe Havering an cuairteoir. Tugann bean, ar seisean, faoi deara rudaí.
Scríobh mé tuairisc iomlán chuig Poirot an oíche sin. Le linn an lae ina dhiaidh sin bhí mé in ann tuilleadh sonraí a chur leis: bhí an philéar ag teacht leis an réabhlóideach a bhí ar iarraidh; bhí ailibí Havering i Londain deimhnithe ag a chlub; agus fuair fear in Ealing beart páipéir donn sáite in iarann a thí tosaigh ina raibh réabhlóideach. Philéar amháin scaoilte as. B'é an t-arm a bhí ar iarraidh ó Lóiste an Fhiaigh.
---
Tháinig an chéad sreangscéal ó Poirot an mhaidin dár gcionn.
*Smaoineamh go raibh an fear féasógach ina Havering faoi bhréagriocht, áiféiseach. Cuir sreangscéal le tuairisc ar an mbeirt bhan, éadaí, cuma, gach rud.*
Stán mé air. An bheirt bhan. Mrs. Middleton agus Mrs. Havering. Ní thiocfadh liom a shamhlú cén tairbhe a bheadh in aon chur síos ar a gcuid éadaigh, ach chuir mé sreangscéal iomlán ar ais: Zoe Havering i geansaí gealdaite agus hata a raibh gruaig dhubh fáiscthe faoina imeall; Mrs. Middleton i ndubh, glór séimh aici, gruaig liath, agus í feicthe ag mé den chuid is mó sa halla dorcha.
Bhí an chéad sreangscéal eile ó Poirot gearr.
*Ordaigh do Japp an bhean tí a ghabháil láithreach.*
D'ardaigh Japp a mhalaí nuair a thaispeáin mé dó é, ach ghlac sé go dáiríre leis. Chuamar go Lóiste an Fhiaigh láithreach.
Bhíomar rómhall. Bhí Mrs. Middleton imithe. Bhí bosca gnáthéadaí ina seomra, gan aon rud ann a d'aithneodh í, gan ainm fuaite in aon áit. Bhí sí tar éis siúl amach go simplí.
Ghlac Zoe Havering leis an scéal seo le brón soiléir. D'inis sí dúinn go raibh Mrs. Middleton fostaithe aici thart ar trí seachtaine roimhe sin trí Ghníomhaireacht Selbourne i Londain, tar éis di an bhean tí a bhí aici roimhe sin a scaoileadh. Bhí litreacha molta den scoth léi.
Chuir mé sreangscéal chuig Poirot agus mhol mé dul chuig an ngníomhaireacht. Tháinig a fhreagra ar ais laistigh d'uair a chloig.
*Ná cuir am amú ar an ngníomhaireacht. Faigh amach cén fheithicil a thug Mrs. Middleton chuig Lóiste an Fhiaigh nuair a tháinig sí ar dtús.*
Chaith mé an chuid is mó de lá ag déanamh fiosruithe. Níor thóg aon cheann de na gluaisteáin áitiúla ná feithiclí an stáisiúin aon phaisinéir ar an dáta sin. Bhí Zoe tar éis airgead taistil a chur chuig Mrs. Middleton, chomh maith le go leor le feithicil a fháil ón stáisiún. Ach ní raibh cuimhne ag aon duine sa stáisiún ar bhean ag teacht ina haonar an lá sin. Ná ní raibh cuimhne ag aon duine ar aon strainséir, féasógach ná eile, ag teacht oíche an dúnmharaithe.
Bhí an bheirt acu, de réir mar a thuig mé, tar éis teacht i ngluaisteán príobháideach.
Chuaigh mé go Gníomhaireacht Selbourne i Londain ar mo bhealach ar ais. Dheimhnigh an freagra a raibh tuartha ag Poirot. Ní raibh aon bhean darbh ainm Mrs. Middleton cláraithe leo riamh. Bhí an ghníomhaireacht tar éis iarratas Zoe Havering a fháil agus iarrthóirí a sheoladh chuici, ach nuair a scríobh Mrs. Havering ar ais chun an táille a íoc, níor luaigh sí cén bhean a bhí tógtha aici. Ghlac an ghníomhaireacht leis go raibh gach rud ceart.
---
Bhí Poirot ina shuí cois na tine nuair a d'fhill mé, é fillte i ngúna seomra, cupán tisane in aice leis. Bhí cuma i bhfad níos fearr air.
"Tá an cás dodhéanta," arsa mise, ag titim isteach i gcathaoir. "Tá an dúnmharfóir imithe as radharc. Níl a dhóthain fianaise ann chun aon duine a chiontú."
"Tá a fhios agam cé a mharaigh Harrington Pace," arsa Poirot.
D'fhéach mé air.
"Smaoinigh ar na fíricí," ar seisean.
"Téann saibhreas Pace chuig a nia. Tá Havering i bhfiacha troma agus is fear é nach seasann a charachtar morálta scrúdú géar. Bhí gach cúis ag Havering a uncail a bheith marbh."
D'ardaigh sé méar amháin. "Ach bhí Havering ar traein go Londain sula scaoileadh an t-urchar. Níorbh eisean a tharraing an truicear."
"Mar sin—"
"Tá," arsa Poirot, "Zoe Havering ann freisin."
"Bhí Mrs. Middleton in éineacht léi nuair a scaoileadh an t-urchar."
"Níl," arsa Poirot, "Mrs. Middleton ann in aon chor."
D'oscail mé mo bhéal agus dhún mé arís é.
"Smaoinigh ar a bhfaca tú féin, a Hastings. Bean mheánaosta i ndubh. Glór ciúin. Feicthe cá háit? I halla dorcha. Sin uile. Anois, an bhfaca tú riamh Mrs. Middleton agus Mrs. Havering sa seomra céanna ag an am céanna?"
Smaoinigh mé siar go cúramach. "Ní fhaca," arsa mise go mall. "Bhí sí i gcónaí ag dul chun a máistreás a fháil, nó bhí a máistreás áit éigin eile—"
"Précisément. Aisteoir a bhí i Zoe Havering sular phós sí. Tháinig sí go Lóiste an Fhiaigh mar an bhean tí, í féin a bhunú tríd an iarratas ar an ngníomhaireacht, tháinig sí i ngluaisteán príobháideach, agus d'imir sí an ról ar feadh trí seachtaine. Ar oíche an dúnmharaithe, lig sí isteach an cuairteoir nach raibh ann in aon chor, d'imir sí an bhean tí trína chéile trí imeacht na n-eachtraí go léir, agus ansin chuaigh sí suas staighre ar leithscéal go raibh sí chun Mrs. Havering a fháil. Bhain sí di an bréagriocht. Chuir sí uirthi geansaí gealdaite. D'eagraigh sí a gruaig, chuir sí smideadh uirthi, agus tháinig sí ar ais anuas staighre mar í féin. Thug an bhean tí ailibí do Mrs. Havering. Thug Mrs. Havering ailibí don bhean tí. Ba iad féin an bheirt bhan."
Shuigh mé ann ar feadh nóiméid ag smaoineamh air seo. "An réabhlóideach a fuarthas in Ealing," arsa mise. "Ar sin an t-arm dúnmharaithe?"
"Níorbh ea. B'é sin an dara réabhlóideach ón mballa, an ceann nár scaoileadh. Thug Roger Havering leis é go Londain nuair a d'imigh sé ar an traein sé-a-cúig déag. Chuaigh sé chuig a chlub, chuir sé é féin i láthair, agus ansin rinne sé turas gearr go Ealing ar an líne District chun an beart a fhágáil sna hiarainn sin. Bhí sé i gceist é sin aird a tharraingt, go dtabharfaí le fios go raibh an dúnmharfóir tar éis teitheadh i dtreo Londan. Idir an dá linn, bhí Zoe tar éis a huncail a lámhach ó chúl tar éis an dinnéir, an t-arm a athlódáil, agus é a chur ar ais ar an mballa, agus ansin an doras faoi ghlas, an fhuinneog oscailte, gach rud a lean é a shocrú.
---
"Agus anois?"
Bhí cuma dhuairc ar Poirot. "Tá scríofa agam chuig Japp leis an gcuntas iomlán. Tá sé cinnte de. Ach níl a dhóthain fianaise ann chun ionchúiseamh a thabhairt. Ní fhaca aon duine an dúnmharfóir. Níor fhág an bhean tí aon rian ina diaidh. Rachaidh airgead Pace chuig a nia agus chuig bean chéile a nia."
Thóg sé a chupán tisane. "Uaireanta, a Hastings, ní féidir leis an dlí sroicheadh cár shroich an réasún."
D'fhan an cás liom ar feadh tamaill ina dhiaidh sin. Dhearbhaigh Japp a raibh ráite ag Poirot, é cinnte ach gan chumhacht. Fuair na Haveringí an oidhreacht. D'fheicinn a n-ainmneacha ó am go chéile sna nuachtáin: dinnéar anseo, teach tuaithe ansiúd, airgead Pace ag déanamh saol compordach dóibh.
Ansin, roinnt míonna ina dhiaidh sin, léigh mé mír bheag i measc leathanaigh chúil an nuachtáin. I measc na ndaoine a maraíodh nuair a thit eitilt an Air Mail go Páras, bhí Mr. agus Mrs. Roger Havering as Londain.
Chuir mé an nuachtán síos agus shuigh mé go ciúin ar feadh nóiméid. Ansin chuaigh mé chun an scéal a insint do Poirot.
D'éist sé, chlaon sé a cheann uair amháin, agus ní dúirt sé faic. Thóg sé a leabhar arís ina lámh. Ní raibh aon rud úsáideach le cur leis.