Bhí seacht mná agus triúr fear de Castle's Select Tours ag breathnú ar chártaí poist nuair a chonaic Anthony Cade Jimmy McGrath ar an taobh eile den tsráid.
Seacht mbliana. Breathnaigh Anthony ar an bhfear ramhar agus shocraigh sé nach ndearna na seacht mbliana mórán difríochta do Jimmy. Ghabh sé a leithscéal lena thurasóirí agus chuaigh sé trasna an bhóthair.
"Gentleman Joe." Rinne Jimmy gáire agus shín sé a lámh amach.
"Jimmy." Chroith Anthony a lámh. "Tá cuma díreach mar an gcéanna ort."
"Agus ortsa. Cad é atá tú a dhéanamh ag tiomáint grúpa turasóirí timpeall ar Bulawayo?"
"Ag déanamh maireachtála. Is slí bheatha onórach í." D'fhéach Anthony siar ar a ghrúpa. "Ní féidir liom labhairt anois. Tráthnóna?"
"Mo sheomra. A seacht a chlog."
D'fhill Anthony ar a ghrúpa. Bhí Miss Taylor ag fanacht leis agus ceist aici.
"Cé hé an fear sin?" a d'fhiafraigh sí. "Agus cad é a bhí sé ag rá nuair a ghlaoigh sé Gentleman Joe ort?"
"Seanchara," arsa Anthony. "Níl an leasainm ag teacht leis an gciall atá leis, ar an drochuair."
"Deir m'athair go bhfuil nósanna uaisle agat," arsa Miss Taylor.
"Tá d'athair rómhaith dom." Smaoinigh Anthony ar feadh soicind. "Ar mhaith le tae? Tá caife díreach romhainn."
"Costas breise," arsa Mrs. Caldicott go dian. Bean bheag dhiongbháilte í a bhreathnaigh ar chaiteachas mar pheaca. "Dhoirt mé tae isteach i gcrúca ag bricfeasta. Téimid féin agus Mr. Caldicott é sa teach ósta."
Thóg sí lámh a céile agus d'imigh siad. D'fhéach Mr. Caldicott siar uair amháin le cuma air nach raibh Anthony ag iarraidh a léamh.
---
Chuaigh an tráthnóna i gcaitheamh ag uaigh Rhodes. Rinne Anthony a chuid oibre go maith agus le fonn dealraitheach, mar sin a bhí an post. Faoi a seacht a chlog bhí a chuid turasóirí ar ais, gach duine acu, agus chuaigh sé suas go seomra Jimmy.
Bhí deochanna dóite ag Jimmy roimhe.
"Tusa ar dtús," arsa Anthony, agus ghlac sé an gloine. "Tá rud éigin láidir uaim tar éis lae mar sin." D'ól sé. "Ceart go leor. Cad é an deis seo nach féidir leat glacadh léi tú féin?"
Shuigh Jimmy ina chathaoir. "An bhfágfá an post seo? Dá dtiocfadh rud níos fearr?"
"Ar an toirt. Cén fáth nach féidir leatsa é a dhéanamh?"
"An turas óir." Dúirt Jimmy é go simplí. Bhí sé ag obair i dtreo an áit sin ar feadh blianta. Bhí áit curtha in áirithe aige go Cape Town. Ní raibh sé chun é sin a thabhairt suas. "Ach tá airgead sa scéal seo, a Cade. Airgead ceart. Inis dom - cad é atá ar eolas agat faoi Herzoslovakia?"
D'fhéach Anthony air. "An bhfuil sé sin ábhartha?"
"Go hiomlán."
"Stát sna Balcáin. Príomhchathair Ekarest. Stair fhada maruithe agus corraithí. Ba é an rí deireanach Nicholas IV, a maraíodh timpeall seacht mbliana ó shin, agus ansin tháinig an poblacht. Cad eile?"
"Count Stylptitch."
Lean Anthony ar aghaidh. "Sin ainm. Príomh-Aire Herzoslovakia. An státaire is mó sa domhan nua-aimseartha, de réir roinnt daoine, nó an villain is mó, de réir daoine eile. Tar éis bás Nicholas IV chuaigh sé go Páras, agus dhiúltaigh sé teacht ar ais mar uachtarán mar bhí sé ina mhonarcach. Ach chreid go leor daoine go raibh sé fós ag obair sna Balcáin ó Pháras." Stop Anthony. "An bhfuil sé marbh?"
"Dhá mhí ó shin. Páras."
"Níor chuala mé sin." Bhí Anthony ciúin ar feadh soicind. "Tá rud amháin eile ba chóir a bheith ar eolas agat faoi Nicholas IV. Bhí laige aige i leith mná nach raibh oiriúnach. Bhuail sé le bean a bhí ag obair i gceolchoirm i bPáras. Ní raibh an cúlra ceart aici le bheith ina banríon. Réitigh Nicholas an fhadhb sin: rinne sé Countess Popoffsky di, le fianaise bhréagach faoi fhuil Romanoff a chruthaigh daoine a d'íoc sé. Chuir beirt ardeaspag coróin ar a ceann mar Banríon Varaga, faoi bhrú. Ghlac muintir Herzoslovakia a gclann ríoga go dáiríre. Bhí éirí amach ann. Stormaíodh an pálás. Maraíodh an rí agus an bhanríon, agus fógraíodh an phoblacht."
Chroith Jimmy a cheann go mall. "Tá eolas maith agat ar na Balcáin."
"Tá eolas agam ar dhrochchinntí." Thóg Anthony a ghloine arís. "Inis dom an chuid eile anois."
"Ceithre bliana ó shin," arsa Jimmy, "bhí mé i bPáras. Sráid chiúin in aice leis an Bois de Boulogne, tráthnóna déanach, agus chonaic mé triúr nó ceathrar fear ag ionsaí seanfhear sa chlais. Níl mé," dúirt sé, "ar dhuine de na daoine a shiúlann thart ar rud mar sin."
"Ní hea," d'aontaigh Anthony. "Níl tú."
"Thiomáin mé uathu iad. Ba é Count Stylptitch an seanfhear. Bhí sé ina chónaí in aice láimhe. An lá dar gcionn tháinig sé chugam le buíochas a ghabháil liom i gceart, rud nár shíl mé a dhéanfadh fear dá shórt. Thóg sé m'ainm agus mo sheoladh."
Shín Jimmy a lámh amach chuig an mbuidéal. "Níor smaoinigh mé mórán air ina dhiaidh sin."
"Ach tháinig rud éigin."
"Tháinig." Líon Jimmy an dá ghloine. "Thart ar dhá sheachtain ó shin, fuair mé paraiseal. Bhí sé ag leanúint mé ó sheoladh go seoladh ar feadh tamaill, mar is eol duit conas a bhogaim timpeall. Bhí lámhscríbhinn istigh ann. Cuimhní cinn Stylptitch." D'fhéach sé ar Anthony go díreach. "Cuimhní cinn iomlána. Tríocha bliain de pholaitíocht sna Balcáin ón taobh istigh. Gach rún, gach socrú, gach ainm." Stop sé. "Bhí nóta leis. Dá seachadfaí an lámhscríbhinn chuig foilsitheoir ar leith i Londain ar nó roimh an tríú lá déag de mhí Dheireadh Fómhair, bhí treoir ag an bhfoilsitheoir míle punt a íoc leis an té a thabharfadh ann í."
Bhí an seomra ciúin.
"Míle punt," arsa Anthony.
"Míle punt."
Smaoinigh Anthony. "Agus tá tú ag iarraidh dul ag cuardach óir."
"Tá mé ag iarraidh dul ag cuardach óir."
"Mar sin," arsa Anthony. "Imíonn tusa go dtí an taobh istigh mar atá beartaithe. Seachadaim-se an lámhscríbhinn go Londain agus bailím an t-airgead ar do shon. An cheist ná mo chuid féin den airgead."
"Ceathrú."
"Déanta," arsa Anthony láithreach. Shín sé a lámh. "Dhéanfainn ar son céad punt é, a Jimmy."
"Tá a fhios agam go ndéanfá." Chroith Jimmy a lámh, agus é ag gáire. "Dhá chéad agus caoga punt, mar sin, do dhuine macánta."
"Laethanta deiridh Gentleman Joe," arsa Anthony, agus d'ardaigh sé a ghloine. "Beidh ar Castle's Select Tours tréadaí eile a aimsiú."
"Don ór," arsa Jimmy.
"Don ór," arsa Anthony, "agus do Herzoslovakia, agus don Count Stylptitch nach maireann, a choinnigh a fhiach." D'ól sé. "Scríobhfaidh mé chuig oifig na dTurais anocht."