D'fhéach mé ar na focail ar chúl an chlúdaigh litreach. Bhí siad scaipthe gan ord ar bith, scríofa agus scriostha agus scríofa arís. "'Possessed,'" a léigh mé os ard. "Scríobh sí é faoi dhó. Uair amháin gan an litir 'e'."
"Sea," arsa Poirot. "Bhí sí ag cleachtadh an litrithe. Agus taobh leis, abairt — 'I am possessed.' Anois, a Hastings, cén cineál doiciméid ina n-úsáidtear focal mar sin go minic?"
Chonaic mé é láithreach. "Uacht."
"Go díreach." Chuir sé an clúdach ar ais ina phóca. "Ach ar dtús — na cupáin caife."
Shíl mé go raibh muid réidh leis an seomra suite, ach bhí Poirot ag dul isteach ann cheana féin. Lean mé é, cé nach raibh a fhios agam cad a bhí le foghlaim ó na cupáin.
Sheas sé i lár an tseomra agus d'iarr sé orm cur síos a dhéanamh ar an oíche roimhe sin — cá raibh gach duine ina suí, cé a d'ól caife agus cé nach ndearna.
Smaoitigh mé go cúramach. "Chuir John a chupán ar an tráidire sular imigh sé. Leag Lawrence a chupán ar an matal — is cuimhin liom é mar bhí sé faillíoch, cheap mé. Bhí Cynthia, Mrs. Cavendish, agus mé féin in aice leis an bhfuinneog. Trí chupán ann. Agus ní ólann Alfred Inglethorp caife."
"Go maith." Chuaigh Poirot ó chupán go cupán. Thóg sé sampla beag ó gach ceann, bhlais sé iad ceann ar cheann, agus ansin chuir sé gach sampla i bhfeadán gloine. Bhí a aghaidh deacair a léamh — mearbhallach ar dtús, agus ansin, de réir a chéile, faoisimh. Leag sé an feadán deireanach síos agus chroith sé a ghuaillí.
"Ar aimsigh tú rud éigin?" a d'fhiafraigh mé.
"D'aimsigh mé go raibh mé mícheart faoi rud éigin." Ní dúirt sé níos mó, agus bhí a fhios agam gan brú a chur air.
---
Tháinig John chuig an doras agus thug sé cuireadh dúinn bricfeasta a ithe. Lean muid é go dtí an seomra bia.
"A Phoirot," arsa John, nuair a shuigh muid síos, "an imscrúdú — an dtugann sé le fios go bhfuair sí bás go nádúrtha, nó an rud éigin níos measa é?"
"Ná bíodh súil agat le míniú nádúrtha, mon ami."
Ghlac John leis sin go ciúin. "Ceapann Lawrence gur teip chroí a bhí ann."
"Suimiúil," arsa Poirot, gan aon rud eile a rá.
"Agus do bhean chéile?" a d'fhiafraigh mé. "Cad a cheapann sise?"
D'fhéach John ar a phláta. "Níl a fhios agam cad a cheapann Mary."
Bhí tost ann. Ansin dúirt John, níos ciúine, "Tháinig Alfred ar ais go Styles." Leag sé a fhorc síos. "Tá sé an-deacair orm suí ag an mbord céanna le fear a chreidim a mharaigh mo mháthair."
"Maidir le Mr. Inglethorp," arsa Poirot, "ceist bheag amháin. An eochair ghlas — an bhfuil tú cinnte gur fhág sé ina dhiaidh í?"
"Tá tarraiceán sa halla ina gcoinníonn muid cóipeanna eochracha. D'fhéadfainn é a sheiceáil —"
"Ná déan." Chroith Poirot a cheann. "Tá sé ró-dhéanach anois. Má thóg sé an eochair, bhí go leor ama aige í a chur ar ais."
Arís an taobh eile den bhord, bhí Cynthia ina suí, pale agus ciúin, agus ní raibh mórán bia á ithe aici.
"An bhfuil tú tinn, mademoiselle?" arsa Poirot.
"Tinneas cinn uafásach. Níor chodail mé."
D'éirigh Poirot gan focal agus thug sé caife chuici ón taobhbhord. Ghabh sí buíochas leis agus shín sí a lámh chuig an siúcra.
"Ní thógaim siúcra, le fírinne," ar sise.
"Á." Leag Poirot an canna siúcra síos agus mhonabhar sé rud éigin faoi anáil — ró-chiúin dom le cloisteáil. Ach chonaic mé go ndeachaigh a lámha socair ar feadh soicind, agus nuair a d'fhéach mé ar a aghaidh, bhí rud éigin athraithe. Bhí a shúile geur agus geal. Sheas sé gan bogadh ar feadh dhá nó trí shoicind, agus bhí smaoineamh éigin á choinneáil siar aige.
Ansin tháinig Dorcas chuig an doras. "Tháinig Mr. Wells, a dhuine uasail."
---
Tháinig muid le chéile i seomra staidéir John — John, Poirot, mé féin, agus an t-aturnae, fear daingean le gruaig liath a bhí socair agus údarásach.
"Tá cróinéir riachtanach," arsa Wells, nuair a dúnadh an doras. "Gan deimhniú dochtúra, níl rogha agam. Tá sé socraithe agam don Aoine, agus beidh an iarbhásghrinniú anocht." Stop sé. "Ba cheart dom a lua freisin — scríobh Mrs. Inglethorp chugam ag iarraidh orm teacht ar maidin faoi ábhar tábhachtach. Níor thug sí sonraí ar bith."
"Ní bheidh sí in ann tuilleadh a mhíniú," arsa Poirot. "Ach b'fhéidir gur féidir linn a tuairimíocht a dhéanamh. A Mr. Wells — cé a gheobhaidh eastát Mrs. Inglethorp?"
Smaoitigh Wells ar feadh soicind, ansin d'fhreagair sé go simplí. "A huacht is déanaí, ó Lúnasa seo caite, fágann sí gach rud do John. Gheobhaidh Lawrence airgead faoi uacht a athar, agus teastaíonn airgead ó John chun Styles a chothabháil. Sin an réasún a bhí aici."
"Agus tá an uacht sin," arsa Poirot, "neamhbhailí anois."
D'fhéach Wells air go socair. "Tá. Faoi dhlí Shasana, cuireann pósadh uacht roimhe sin ar ceal."
"Bhí a fhios aici é seo," arsa John. "Labhair muid faoi inné."
"Mar sin, bhí a fhios aici go bhfuair sí bás gan uacht," arsa Poirot, "mura ndearna sí uacht nua." D'fhéach sé ar John. "Rinne sí ceann. Inné tráthnóna. Agus dódh é."
Chuir sé an blúire dóite ar an deasc. D'fhéach an bheirt fhear air.
Ghlaoigh John ar Manning, príomhgharraíodóir an tí, a tháinig isteach fós ag iompar a chaipín. Sea, dúirt Manning, ghlaigh Mrs. Inglethorp air féin agus ar William óg thart ar a ceathair a chlog. Chuir sí William go dtí an sráidbhaile le haghaidh foirm uachta, agus nuair a tháinig sé ar ais, ghlaigh sí an bheirt fhear isteach. Shínigh sí doiciméad ag a bhun — bhí an chuid uachtarach clúdaithe le páipéar súite — agus d'iarr sí orthu a síntiús a fhinniú. Ansin chuir sí an doiciméad i gclúdach fada agus chuir sí é sa chás corcra ar a deasc.
Nuair a d'imigh Manning, dúirt Wells an rud a bhí ar intinn an duine eile. "Ní comhtharlú é gur rinne sí uacht an lá ar fuair sí bás. Bhí argóint ghéar aici le duine éigin an tráthnóna sin — ansin rinne sí uacht rúnda láithreach. Cibé rud a bhí ar intinn aici a fhágáil, agus do cé, tá sé imithe anois."
D'iompaigh John chuig Poirot. "Conas a fuair tú amach é seo go léir?"
"Clúdach litreach scríofa go scaipthe," arsa Poirot. "Agus leaba begóinia úr curtha."
---
Tháinig carr go tapa suas an cabhsa. Trí fhuinneog, chonaic mé bean ag léimstéim as an gcarr sular stop an t-inneall i gceart, ag íoc an tiománaí gan féachaint air, agus ag siúl go tapa i dtreo an dorais.
Evelyn Howard a bhí ann.
Fhuair sí an carr a luaithe a tháinig an teileagram chuici, a dúirt sí — bhí sí ar dualgas oíche agus tháinig sí díreach. Thug John isteach í agus d'iarr sé uirthi rud éigin a ithe.
Chraith sí lámh go gearr le Poirot. Nuair a chuala sí go raibh sé ag cabhrú leis an imscrúdú, d'fhéach sí air go díreach. "Cén fáth nach bhfuil Inglethorp gafa mar sin?"
"Tá an cróinéir Dé hAoine," arsa John go cúramach. "Caithfimid a bheith cúramach."
"Cúramach." Dúirt sí an focal amhail is go raibh drochbhlas air. "Beidh sé as an tír roimh an Aoine mura ngníomhaíonn duine éigin. Fiafraigh den chócaire an bhfuil páipéir chuileog ar iarraidh. Déan é — fiafraigh di."
Tharraing Poirot cathaoir os a comhair. "A Miss Howard. Táim ag iarraidh do chabhair."
Shuigh sí síos. "Gheobhaidh tú é. Ar choinníoll amháin — go bhfuil muid ag obair le Alfred Inglethorp a chrochadh."
"Tá mé chun an duine ciontach a chrochadh," arsa Poirot. "Sin é mo choinníoll féin."
D'fhéach sí air ar feadh soicind fada, ansin chroith sí a ceann, amhail is gur shocraigh sí go raibh sé iontaofa go leor le conspóid a bheith acu níos déanaí.
"Bhí aithne agam ar Mrs. Inglethorp le blianta fada," a dúirt sí. "Bhí cion agam uirthi — cion fíor, agus ní féidir é sin a rá faoi chuid mhór de mhuintir an tí seo. Ní raibh agam ach mo thuarastal. Ní bronntanas, ní pingin eile. Choinnígh sin saor mé le cúram fíor a thabhairt di gan oibleagáid. D'fhéach mé amach di." Tháinig cruas ina guth. "Agus ansin tháinig Inglethorp, agus níor thug gach rud a rinne mé ábhar ar bith."
---
Tháinig John chugainn. Mhonabhar sé liom agus muid ag dul suas an staighre go raibh sé tar éis iarraidh ar Mary Miss Howard agus Inglethorp a choinneáil óna chéile.
Chuaigh muid go dtí an seomra faoi ghlas. Thóg John a eochair amach, agus d'oscail siad an doras agus chuaigh siad isteach.
Ansin stop Poirot.
Bhí an cás corcra ar an deasc mar a d'fhágamar é. Ach bhí an clúdach oscailte, agus bhí an glas briste go soiléir — brúite oscailte, ní le heochair.
Bhí an dá eochair i bpóca Poirot. Sheas sé go socair ar feadh soicind, ag breathnú ar an gcás. Ansin chrom sé agus scrúdaigh sé an glas. "Briste," ar seisean go ciúin. "Ó bhí muid sa seomra seo an uair dheireanach, bhris duine éigin isteach ann le fianaise a scriosadh — rud éigin a cheangail iad leis an gcoir." Sheas sé díreach. "Agus d'fhág mé an cás anseo. D'fhág mé anseo é."
Siúil sé amach as an seomra. Soicind ina dhiaidh sin chuala mé thíos staighre é — ní ag béicíl, ach ag bogadh go tapa, ag ceistiú na seirbhíseach, a ghuth teanntaithe le fearg chiúin.
Chuaigh mé síos agus fuair mé sa halla é. "A Phoirot." Choinnigh mé mo ghuth íseal. "Stop. Má cheistíonn tú muintir an tí anois, beidh a fhios ag an gcoirpeach go díreach cé mhéad atá aimsithe agat. Tá tú ag tabhairt buntáiste dóibh."
Stop sé. Dhún sé a shúile go gairid, ansin d'oscail sé iad agus chroith sé a cheann uair amháin. "Tá an ceart agat." Réitigh sé a chóta. "Ní déarfaimid aon rud eile."
---
Ar an mbealach amach, stop sé nuair a chonaic sé Cynthia ag trasnú an phasáiste.
"Mademoiselle — ceist bheag amháin. Ar ullmhaigh tú cógais Mrs. Inglethorp riamh?"
Chroith sí a ceann.
"A púdair, b'fhéidir?"
Bhí moill bheag ann. "Uair amháin. D'iarr sí orm púdair codlata a ullmhú di."
Tharraing Poirot an bosca folamh as a phóca. "Na cinn seo. Cad a bhí iontu?"
D'fhéach Cynthia air. "Brómíd. Brómíd amháin — ní sulfonál, ní veronál. Ní raibh aon rud contúirteach iontu."
"Go raibh maith agat, mademoiselle."
Siúil muid amach faoin aer maidine.
"Míníonn sin an lipéad bán," arsa mise. "Rinne sí féin iad, go neamhfhoirmiúil."
"Sea." Bhí sé ciúin ar feadh soicind. "D'inis Wells dom rud éigin freisin — fuair siad uacht níos luaithe i ndeascán an boudoir. Uacht a rinneadh roimh an bpósadh. D'fhág sí gach rud do Alfred Inglethorp sa cheann sin."
"Agus ní raibh a fhios ag Inglethorp go raibh sí ann?"
"Sin é a deir sé." Shiúil Poirot ar aghaidh, a lámha ina phócaí. "A deir sé."
Chuir mé ceist air faoin gclúdach litreach. "Conas a thuig tú gur uacht a bhí ann ó roinnt focal scaipthe?"
"Scríobh sí 'possessed' faoi dhó — uair amháin le botún litrithe, ansin i gceart — agus chleacht sí é in abairt. Úsáidtear an focal sin in uachtanna. Beagnach in áit ar bith eile. Agus bhí cré an ghairdín in aice leis an deasc cosúil leis an gcré úr sna leapacha begóinia. Dhá lorg bróg sa leaba sin. Bhí na garraíodóirí tar éis teacht isteach." Leag sé amach a lámha. "Lean sé go nádúrtha."
"Agus eochair an cháis?"
"Bhí snáthán sreinge tríd an eochair ar an gcás — tarraingíodh de fháinne i deifir é. Agus ar fháinne eochracha Mrs. Inglethorp féin, bhí cóip nua soiléir. Bhí an bhuneochair ag duine éigin eile."
"Inglethorp," arsa mise.
"B'fhéidir. Ach féach, a Hastings — smaoinigh ar a neamhláithreacht ó Styles an oíche sin. Ceapann tú go labhraíonn sé ar a shon?"
"Ar ndóigh. Ní raibh sé ann."
"Ach dá mbeadh a fhios aige cad a tharlódh, nach ndéanfadh sé socrú a bheith as láthair? Mar sin tá a ailíbí amhrasach, ní sábháilte." Stop Poirot. "Cé go bhféadfadh duine a bheith mímhacánta gan a bheith ina mhúnlaí."
"Agus tá cheist na ndoirse faoi ghlas," arsa mise. "Bhí an doras pasáiste agus an doras idir seomraí glasáilte istigh. Tháinig duine éigin isteach san oíche — caithfidh sé gur oscail sí féin ceann acu. Agus ní osclaíodh sí a doras san oíche ach dá fear céile."
"Bhí sí tar éis a doras a ghlasamh air d'aon ghnó," arsa Poirot. "Tar éis argóint chomh dian sin, ní ligfeadh sí isteach é. Is dóichí gur dhearmad sí an doras pasáiste a ghlasamh, ansin dhúisigh sí níos déanaí agus d'éirigh sí lena dhéanamh." D'fhéach sé orm. "Agus a Hastings — ná déan neamhaird den argóint a chuala Mrs. Cavendish. Caithfear gach mionsonra a mhíniú. Gach ceann amháin."
---
Bhí muid ar ais ag Leastways Cottage, ina suí ag an bhfuinneog, nuair a tháinig fear óg ag rith síos an bóthar inár dtreo. Bhí sé pale agus as anáil, agus d'aithin mé é mar Mace, an cúntóir i siopa an chógaiseora sa sráidbhaile.
D'oscail Poirot an doras sular bhuail Mace cnag air.
"A Mr. Poirot." Bhí Mace ag análú go trom, a shúile ag dul ó Phoirot chugamsa agus ar ais. "An nimh — a mharaigh Mrs. Inglethorp — níl sé ina striocnín, an bhfuil?"
D'fhéach Poirot air go socair. "Cén fáth a bhfuil tú ag cur ceiste sin?"
Bhog lámha Mace ag a thaobh. "Ní — níl aon chúis ar leith agam. Díreach — cloiseann duine rudaí."
"Á," arsa Poirot, le miongháire beag réidh. "Cloiseann duine rudaí."
Nuair a d'imigh Mace, dhún Poirot an doras agus sheas sé i lár an tseomra. "Beidh fianaise le tabhairt aige ag an gcróinéir," ar seisean. "Cloisfimid tuilleadh ó Mace óg Dé hAoine."
Shuigh sé síos agus ní dúirt sé aon rud ar feadh deich nóiméad. Níor chuir mé isteach air.
Ansin labhair sé. "Tá an cás casta agus fós doiléir. Ach tá mé tar éis díriú ar dhá fhíric atá an-tábhachtach."
"Ar aghaidh leat."
"An chéad cheann: an teocht inné. An teas. Ochtó céim sa scáth." Chrom sé méar amháin. "Sin é eochair na rúndiamhaire ar fad."
D'fhéach mé air. "An aimsir?"
"An dara fíric." Chrom sé an dara méar. "Cuma Alfred Inglethorp. A chuid éadaigh. A fhéasóg dhubh. A spéaclaí."
"A Phoirot, ní fíricí imscrúdaithe iad sin ar chor ar bith."
"Is iad na fíricí is tábhachtaí atá agam." Bhí sé go hiomlán dáiríre. "Feicfidh tú."
Luigh mé siar. "Fiú amháin — cibé a chreideann tú — d'fhéadfadh giúiré Inglethorp a chiontú ar an bhfianaise atá ann cheana."
"Ní chiontóidh siad," arsa Poirot go daingean. "Ní cheadóidh mé é."
Bhí sé ciúin ar feadh soicind. Nuair a labhair sé arís, bhí a ghuth difriúil — níos príobháidí.
"Cibé rud a cheapaim, a Hastings, tá fiacha agam ar an mbean sin. Bhí sí cineálta do na teifigh Bheilgeacha nuair nach raibh aon oibleagáid uirthi. Thug sí dídean dúinn." D'fhéach sé ar an bhfuinneog. "Dá gceadóinn dá fear céile a ghabháil anois — inniu — agus focal amháin uaimse in ann é a chosc, ní mhaithfeadh sí dom é. Ní cheapaim go maitheann mé dom féin é."