Bhí Philip Blake díreach mar a dúirt Montague Depleach: fear rathúil, géarchúiseach, agus greannmhar, le meáchan compordach duine a bhí ag ithe agus ag ól go maith le fiche bliain. Chuir Poirot socrú i bhfeidhm le cuairt a thabhairt ar leathuair tar éis a sé tráthnóna Sathairn, agus ghlac Blake leis é tar éis teacht ón gcúrsa gailf, agus bhain sé airgead óna chéile sa chluiche. Bhí sé le feiceáil ina iompar.
"Leabhair faoi choireanna cáiliúla," arsa Blake, agus é ag suí siar ina chathaoir. "Cé ar domhan a bhfuil fonn air a leithéid a léamh?"
"An pobal," arsa Poirot, le creathadh beag guaille. "Ní féidir leo a ndóthain a fháil."
"Créatúir uafásacha," arsa Blake, cé nach raibh mórán teasaíochta ina ghlór.
"Ó is cinnte, ní mór dúinn a bheith réalaíoch faoi dhaoine."
"Ní smaoiním orthu mar sin le fada." D'fhéach Blake ar a aoi le muinín éasca. "Chuala mé faoi, a Mhonseiur Poirot. Is bleachtaire thú."
"Is ea," arsa Poirot go humhal.
Bhí rud éigin i dton Blake a thaispeáin go raibh sé beagán i gcoinne an scéil, cé go raibh sé cúirtéiseach. Thug Poirot faoi deara é agus lean sé ar aghaidh. Mhínigh sé nach raibh suim aige i bhfíricí simplí na gcásanna coiriúla ach sa síceolaíocht — na cúiseanna taobh thiar de na gníomhartha.
Dúirt Blake go raibh an cúis taobh thiar de na coireanna is mó soiléir go leor. Airgead.
"Ní mór don chúis gan bheith soiléir riamh," arsa Poirot. "Sin go díreach an áit a dtagaim isteach sa scéal."
Lig sé sos gearr. Ansin dúirt sé, "Tá suim ar leith agam i gcás Crale."
Níor phreab Blake. Ina ionad sin, d'éirigh sé an-chiúin. "Bhí eagla orm go ndéarfá sin." Bhí sé ina thost ar feadh soicind. "Bhí Amyas Crale ar cheann de mo chairde is dlúithe. Ní maith liom é a thochailt arís. Ach bhí an triail poiblí. Ní féidir liom tú a stopadh."
"Ba mhaith liom do chuntas féin a chloisteáil," arsa Poirot. "Do chuid tuairimí. Cad a mhothaigh agus a chonaic tú."
Cad a mhothaigh Blake, tháinig sé chun solais, ná ciontacht. Dúirt sé é sin go díreach, agus thit an greannmhaireacht de agus é ag caint.
"D'fhéadfainn é a stopadh," ar seisean. "Sin an rud a chaitheamh go moch ar maidin agus go déanach san oíche." "An mhaidin sin — an mhaidin a tharla sé — chuir mo dheartháir Meredith glaoch gutháin orm." "Dúirt sé go raibh ceann dá nimheanna ar iarraidh. Cónaín." "Cheap sé go raibh sé tógtha ag duine éigin." Dhaingnigh lámha Blake ar uillinneacha a chathaoireach ar feadh soicind. "Agus cad a rinne mé? D'fhan mé le Meredith teacht isteach ionas go bhféadfaimis an scéal a phlé i gceart." "Ní raibh Meredith riamh ina fhear le cinntí tapa." "Bhí air gach rud a mheá agus iniúchadh a dhéanamh air agus buairt a dhéanamh faoi." "Agus lig mé dó an luas a shocrú." Chroith sé a cheann. "Ba chóir dom dul díreach chuig Amyas. É a chur ar an airdeall. Nó dul chuig Caroline agus a rá léi go soiléir — má fuair Amyas nó Elsa bás ó nimh cónaín, go gcrochfaí í. Nó glaoch a chur ar na gardaí. D'fhéadfainn aon cheann de na rudaí sin a dhéanamh. Níor rinne mé ceann ar bith acu."
Dúirt Poirot go réidh go raibh sé glactha leis aige gur cúis Caroline a bhí leis.
"Ón nóiméad a dúirt Meredith liom go raibh sé ar iarraidh," arsa Blake. "Gan amhras ar bith."
"An raibh aithne mhaith agat uirthi?"
"Bhí aithne an-mhaith ar fad agam uirthi." Rinne a ghlór níos crua. "Ní raibh sí mar a chreid daoine. Ag an triail rinne siad í ina bean ghortaithe leochailleach." "Bhí cumas meallta aici — admhaím é sin, bhí cumas meallta mór aici — ach taobh thiar de bhí sí fuar agus bhí sí calaoisteach agus bhí cuthach uirthi a bhí in ann d'fhíor-fhoréigean." Stop sé. "Chuir daoine í i gcomparáid le Máire Bhanríon na hAlban. Maighnéadach, an-mhí-ádharach dealraitheach, buailte ag tubaistí." "Ach is é an fírinne faoi Mháire Bhanríon na hAlban, a Mhonseiur Poirot, ná gur phleanáil sí cuid mhór de cad a tharla di." "Ba í Caroline an cineál sin mná."
D'inis sé do Phoirot faoi Angela — leasdeartháir óg Caroline. Nuair a bhí siad ina bpáistí, bhuail Caroline an cailín óg le barra iarainn. Níor mharaigh an buille í, ach thairg Blake é gan leithscéal mar fhianaise.
"Bhí uirthi a bheith ar an gcéad áit," ar seisean. "Le Amyas, le gach duine timpeall uirthi." "Bhí lár fuar, féinleisciúil sa bhean, agus nuair a bhí sé faoi bhagairt, bhí sí in ann aon rud a dhéanamh."
Dúirt sé go raibh sí calaoisteach fiú faoin bpósadh. D'fhéach sí ar na fir a bhí ar fáil di ag Alderbury agus roghnaigh sí Amyas le súile oscailte — toisc go n-oidhreofaí an eastát leis, agus toisc gur aithin sí tallann ann a bheadh an-luachmhar lá éigin.
"Bhí an ceart aici faoin tallann," arsa Blake. D'éirigh sé óna chathaoir. "Tar liom ar feadh nóiméid."
Thug sé Poirot leis go dtí an seomra bia. Ar an mballa os cionn an bhufaird bhí pictiúr — vása rósanna ar bhord mahagaine. Sheas Poirot os a chomhair agus ní dúirt sé dada. Bhí na rósanna ina n-ábhar coitianta, an cineál a phéinteáladh míle uair ag míle lámh maith. Ach rinne Crale rud éigin leo nár fhéad Poirot a ainmniú go cruinn: bhí siad ar lasadh. Bhí siad ann go simplí, go hiomlán agus go práinneach, ar bhealach a thug ar Phoirot tuiscint a fháil gan iarraidh féachaint uaidh.
"Níl a fhios agam dada faoi ealaín," arsa Blake. "Níor bhí riamh. Ach níorbh fhéidir liom an pictiúr sin a bhaint den bhalla riamh." Bhí sé ciúin ar feadh nóiméid. "Phéinteáil sé an 'Bean leis an Suaitheoir Cócaetéal' freisin. Agus an 'Breithe Críost.' Is dócha go bhfaca tú iad." D'athraigh a ghlór. "Ghearr an bhean sin é as a phríomh-aois. Bean dhíoltasach, drochbhéasach."
D'fhill siad ar an seomra suí.
Dhúisigh Poirot an smaoineamh go bhféadfadh roinnt daoine a rá go raibh Blake beagán claonta ina thuairim faoi Caroline Crale.
"Bhí a cumas meallta ar eolas agam go maith," arsa Blake go grod. "Ní raibh mé saor uaidh. Ach bhí mé in ann i gcónaí a fheiceáil cad a bhí faoi, agus cad a bhí faoi ná olc. Bhí sí féin agus Amyas ag troid i gcónaí ar feadh a saol pósta. An cineál argóintí a bhrisfidís formhór na bhfear. Agus bhí cosúlacht uirthi go raibh sí ag bláthú iontu — thug siad fuinneamh di dealraitheach. Theith Amyas isteach ina phéintéireacht. Ba é an t-aon chiúnas a fuair sé."
"Agus Elsa Greer?" arsa Poirot.
Chonaic Blake é ag forbairt. Labhair Amyas faoi cailín iontach a bhuail sé — dúirt sé a leithéid de rudaí ó am go chéile, agus níor thug Blake mórán airde air ar dtús. Ach nuair a thug sé cuairt ar Alderbury chonaic sé go raibh sé difriúil. Rug Elsa ar Amyas go fírinneach. Ní raibh Blake tugtha di, a dúirt sé — bhí sí creachach, bhí fonn uirthi Crale a bheith ina seilbh ar fad — ach bhí sé cothrom go leor chun ceapadh go bhféadfadh sí freastal air níos fearr ná Caroline, ar deireadh. Nuair a bheadh Elsa slán sábháilte, b'fhéidir go bhfágfadh sí ina shíocháin é chun obair. Nó go n-imeodh sí ar fad.
"Agus an cailín — Angela?" arsa Poirot.
"Thaitin Angela le gach duine. Bhí sí lán de bhríomhaireacht, i gcónaí i dtrioblóid éigin lena múinteoir baile." Rinne Blake gáire gearr. "Bhí dhá intinn ag Amyas fúithi. Bhí éad air faoin gcaoi a nglac Caroline le taobh Angela i gcónaí ina choinne. Agus d'fhéadfadh Angela í féin a bheith deacair — bhí sí míshásta nuair a chinn Amyas ar a údarás féin í a sheoladh ar scoil an fómhar sin. Chuir sí seilidí ina leaba mar dhíoltas." D'imigh an gáire. "Bhí a lán frithchuimilte ann. Ach ní raibh aon dochar fíor ann."
"Bhí i gceist agam iníon féin Amyas," arsa Poirot. "Carla."
"Á. Sea. Bhí Amyas an-tógtha le Carla. Bhain sé an-taitneamh as spraoi léi." Shocraigh aghaidh Blake ina rud níos tromchúisí. "Ach ní stopfadh sí é. Bhí a intinn socraithe faoi Elsa." Bhí sé ina thost. "Bhí Caroline ina máthair mhaith, caithfidh mé sin a rá. Ba é an t-aon rud amháin sa gnó millteach ar fad a ghortaigh mé go fírinneach — an páiste sin, agus cad a tharla di ina dhiaidh sin. Bhí súil agam gur éirigh leo an fhírinne a choinneáil uaithi."
"Is gnách leis an bhfírinne," arsa Poirot, "í féin a nochtadh. Fiú tar éis blianta fada."
D'fhéach Blake air ach níor fhreagair sé.
Lean Poirot ar aghaidh. Bhí iarratas amháin eile aige. Bhí fonn air go scríobhfadh Blake cuntas iomlán — chomh mionsonraithe agus a cheadódh an chuimhne — faoi na laethanta sin ag Alderbury. Gach eachtra, gach comhrá a bhí ina chuimhne aige, lena n-áirítear rudaí a bhí cosúlacht bheag orthu ag an am nó a d'fhéadfadh Blake a bheith níos fearr leo gan a rá.
Chuir Blake in éadan an smaoineamh go raibh sé séidte ag sé bliana déag.
"Scaoileann an intinn le himeacht ama cad atá éadrom agus coinníonn sí cad atá trom," arsa Poirot. "Cad a chuimhníonn tú anois, a Mhic Uí Bhlaec, sin go díreach ar a bhfuil fonn orm a fháil."
D'fhiafraigh Blake an bhfoilseofaí an cuntas.
Dhein Poirot cinnte dó go bhfanfadh sé príobháideach, agus nach lua sé dada as gan chead. "Is fear gnóthach mé." Thairg Poirot táille.
Bhí Blake ina thost ar feadh nóiméid. Ansin chroith sé a cheann. "Má scríobhaim é, déanfaidh mé saor in aisce é." D'fhéach sé ar dhoras an tseomra bia, amhail is go bhféadfadh sé an pictiúr a fheiceáil tríd an mballa. "Is fiach liom é do Amyas Crale. Scríobhfaidh mé é. Ní féidir liom a gheallúint go mbeidh sé cruinn."
"Scríobh cad a chuimhníonn tú," arsa Poirot. "Sin an méid a iarraim."