Is minic a smaoiním ar an gcás seo mar cheann de na cásanna is aistí a roinn Poirot agus mé féin le chéile, ní toisc go raibh an réiteach chomh casta sin, ach mar gheall ar an áit ar thug sé sinn, agus mar gheall ar an méid a chosain sé orainn é a bhaint amach.
Thosaigh sé le hainm a bhí i ngach nuachtán le mí anuas: Men-her-Ra. Bhí Sir John Willard agus Mr. Bleibner as Nua-Eabhrac ag tochailt in aice le Pirimidí Giza nuair a bhris siad isteach i sraith seomraí sochraide a bhain le faró den Ochtú Ríshliocht, agus las an fionnachtain samhlaíocht an phobail. Ansin fuair Sir John Willard bás go tobann de bharr teip croí. Bhreac na nuachtáin síos an scéal a thaitin leo féin, agus rugadh Mallacht Men-her-Ra. Coicís ina dhiaidh sin, fuair Bleibner bás de bharr nimhiú fola géar. Cúpla lá ina dhiaidh sin arís, mharaigh nia Bleibner é féin i Nua-Eabhrac le piostal. Bhí an preas sásta. Trí bhás, míniú amháin.
Fuaireamar nóta ó Lady Willard, baintreach an tseandálaí, ag iarraidh orainn cuairt a thabhairt uirthi ina teach i gCearnóg Kensington.
Bean ard, chaol a bhí inti, agus í gléasta i ndubh ó bhun go barr. Ghlac sí linn i seomra suí agus chuaigh sí caol díreach chuig a hábhar.
"M. Poirot, cad iad do bharúlacha maidir leis an osnádúrtha?"
"Ceist phearsanta atá ann, sílim, madame. Tá tú ag tagairt do bhás d'fhir chéile."
"Tá. Ba mhaith liom a fháil amach cé mhéad de na scéalta atá á n-insint atá ina gcumadóireacht nuachtáin agus cé mhéad atá fíor. Fuair triúr fear bás laistigh de mhí ó osclaíodh an uaigh sin. Is féidir gach bás a mhíniú ann féin. Ach le chéile, is beag nach ionann is dodhéanta glacadh leis mar chomhtharlú. Bhrúigh sí a lámha le chéile. "Agus is eagal liom nach bhfuil deireadh leis fós."
"Cé dó a bhfuil eagla ort?"
"Mo mhac. Sir Guy Willard. Chuaigh sé chun na hÉigipte tar éis bhás a athar chun an corp a thabhairt abhaile, agus ansin, in aghaidh mo thola, d'fhill sé ann arís chun leanúint leis na tochailtí. Ba mhaith liom go gcosnófá é, M. Poirot. Fiú ó thionchar osnádúrtha, má tá a leithéid ann."
D'fhan Poirot ina thost ar feadh nóiméid. "Creidim go mór i neart an phiseogachais, madame. Déanfaidh mé gach a bhfuil ar mo chumas chun do mhac a chosaint ó dhíobháil."
D'fhiafraigh sé faoi bhaill eile an turais. D'ainmnigh Lady Willard iad: an Dochtúir Tosswill, a bhain le Músaem na Breataine; Mr. Schneider ó Mhúsaem Cathartha Nua-Eabhrac; rúnaí óg Meiriceánach darbh ainm Harper; an Dochtúir Ames, dochtúir leighis an turais; agus Hassan, seirbhíseach dúchasach pearsanta a fir chéile nach maireann. Chuir sí leis nach raibh a fhios aici faoi nia Bleibner go dtí gur léigh sí faoina bhás, agus nár labhair Bleibner féin, de réir cosúlachta, riamh faoin mbuachaill le duine ar bith.
Amuigh sa tsráid, léirigh mé roinnt iontais faoin toilteanas dealraitheach a bhí ag Poirot cúiseanna osnádúrtha a chreidiúint.
"Dúirt mé go gcreidim i neart an phiseogachais, mon ami. Ní hionann sin agus an rud céanna. Tosóimid trí sreangscéal a chur chuig Nua-Eabhrac ag lorg gach eolais atá acu faoi bhás an Bhleibner óig. Agus amárach, imímid go dtí an Éigipt."
Bhí an sreangscéal a tháinig ar ais mionchruinn. Bhí Rupert Bleibner ag fánaíocht le blianta idir Oileáin na Mara Theas, ina fhear a mhaireann ar airgead a sheol daoine eile chuige, ag maireachtáil go dona. Bhí sé tar éis filleadh go Nua-Eabhrac, airgead a fháil ar iasacht le haghaidh pasáiste chun na hÉigipte, ag insint do dhaoine go raibh dea-chara aige ansin a d'fhéadfadh sé airgead a fháil ar iasacht uaidh. Dhiúltaigh a uncail pingin amháin a thabhairt dó, ag fógairt go raibh a chuid airgid ceaptha do shaothar a shaoil agus go raibh sé tar éis an t-ábhar a phlé le Schneider. D'fhill Rupert go Nua-Eabhrac, thosaigh sé ar an tseanshaol scaoilte arís, agus mharaigh sé é féin, ag fágáil litreach ina dtug sé lobhar agus deoraí air féin agus ina ndúirt sé gur fearr dá leithéidí a bheith marbh.
Chuir mé teoiric chun cinn ar an turas farraige. D'fhéach mé leis go raibh Rupert tar éis iarracht a dhéanamh a uncail a nimhiú. Fuair Sir John Willard an dáileog de thaisme. Nuair a shroich nuacht bhás an tseanfhir Rupert, thuig sé go raibh sé tar éis fear neamhchiontach a mharú gan aon chúis, agus scrios an chiontacht é.
"Is teoiric shárchliste í," a dúirt Poirot, óna phluid a bhí socraithe aige timpeall air féin sa chathaoir deice. "D'fhéadfadh sí a bheith ceart. Ach ní dhéanaim neamhaird fós de thionchar na huaighe." Dhún sé a shúile. "Chomh maith leis sin, beidh mé an-tinn don chuid eile den turas seo, agus is fearr liom gan tuilleadh cainte a dhéanamh air."
---
Bhí sé fós ag fulaingt nuair a chuamar i dtír, agus lean sé air ag gearán tríd an gcéim dheireanach den turas, faoin ngaineamh, faoin teas, faoin rud a thug sé neamhord bunúsach ar thírdhreach na hÉigipte air. Rinne sé iarracht ar chamall agus theip air ar fad, ag aistriú go asal leis an méid dínite a bhí fágtha aige. Níor gháir mé. Rinne mé mo dhícheall gan gáire.
Tháinig fear féasógach, dóite ag an ngrian, i gcultacha bána le bualadh linn agus muid ag druidim leis an suíomh, agus chuir sé é féin in aithne mar an Dochtúir Tosswill. Bhí a aghaidh dáiríre.
"Is eagal liom go bhfuil tú tar éis teacht agus rudaí níos measa ná mar a bhí súil agat leo. Bás eile. Ní Sir Guy," a dúirt sé go tapa, ag feiceáil mo dhreach, "Mr. Schneider. An Meiriceánach. Teiteanas."
Thug sé sinn go dtí puball mór ina raibh Sir Guy Willard ina shuí leis an Dochtúir Ames agus an rúnaí Harper. Bhí Sir Guy bán agus é go soiléir faoi strus, ach d'éirigh sé agus chroith sé ár lámha agus dúirt sé, go daingean go maith, go leanfadh an obair ar aghaidh gan bacadh.
"Chreid m'athair sa tochailt seo. Ní thréigfidh mé í."
D'imigh Harper agus Tosswill. D'iompaigh Poirot i dtreo an Dochtúra Ames, fear beag daingean a bhí ag féachaint an-inniúil, agus thosaigh sé ag cur ceisteanna sa nós ba mhíne dá bhféadfadh sé.
Dhearbhaigh Ames go bhfuair Schneider bás de bharr teiteanais, ní strycnín, gan aon rud débhríoch, agus gur septicaemia ó ghránú nimhithe a bhí ar bhás Bleibner, staid iomlán difriúil. Chlaon Poirot a cheann go smaointeach.
"Mar sin. Tá ceithre bhás againn. Teip croí. Nimhiú fola. Féinmharú. Teiteanas. Gach ceann difriúil. Gach ceann nádúrtha." Stop sé. "A Dhochtúir, ar dhéan ceachtar de na fir seo gníomh easurraim ar spiorad Men-her-Ra?"
D'fhéach Ames air go leamh. "Amaidí atá ansin."
"B'fhéidir. Cad a cheapann na hoibrithe dúchasacha?"
Sos beag. "Tá eagla orthu. Ach bíonn eagla ar dhúchasaigh i gcónaí faoin sórt seo ruda."
Thóg Poirot amach as póca a chóta leabhar beag aosta dar teideal *Magic of the Egyptians and Chaldeans*, chuir sé faoina ascaill é, agus shiúil sé amach as an bpuball gan focal eile.
D'aimsigh mé é cúpla nóiméad ina dhiaidh sin ag caint le Harper cois na gcásanna trealaimh. Fear caol óg ab ea Harper agus bhí cuma air, sílim, nár chodail sé aon néal le roinnt laethanta.
"Tháinig Rupert Bleibner chuig an gcampa," a bhí Harper á rá le Poirot. "An t-aon uair amháin. Bhí achrann láithreach idir é féin agus a uncail, ard go leor go gcuala gach duine é. Dúirt an seanfhear nach dtabharfadh sé pingin dó, go raibh a chuid airgid geallta cheana féin, go raibh sé á shocrú le Schneider. D'imigh Rupert go Caireo an lá céanna." Ísligh Harper a ghlór. "Dúirt sé go raibh rud éigin cearr leis. Níor thug mé mórán airde air ag an am."
"Ar fhág Bleibner uacht?" "Ní eol d'aon duine é sin."
Dhírigh Harper suas agus d'fhéach sé ar Poirot go díreach. "Táim ag imeacht go Nua-Eabhrac chomh luath agus is féidir liom é a shocrú. Ní bheidh mise mar an chéad íospartach eile."
"Tá an mhallacht tar éis a céad íospartach a bhaint amach cheana féin i Nua-Eabhrac," a dúirt Poirot go pléisiúrtha, agus d'iompaigh sé ar shiúl. D'fhéach Harper ina dhiaidh, ag féachaint i bhfad níos suaite ná mar a bhí sé roimhe sin.
An tráthnóna sin, taispeánadh na tochailtí dúinn, na seomraí gearrtha go domhain isteach sa charraig, na ballaí péinteáilte, na dealbha snoite de dhéithe ag féachaint anuas ó gach dromchla. Bhí Anubis le feiceáil arís agus arís eile: an ceann seacail, na guaillí caola, na lámha fada.
An oíche sin, agus muid ag ullmhú don leaba, labhair Sir Guy go ciúin. "Ansin. Idir na pubaill."
Bhog fíor sa dorchadas, ard, le ceann madra. Cruth Anubis a bhí ann, díreach mar a bhí sé le feiceáil ar bhallaí na huaighe.
"Tá duine éigin ag imirt cleas," a dúirt Tosswill go géar.
Chuaigh Ames agus mé féin amach ag féachaint. Ní bhfuaireamar aon rud.
Nuair a d'fhilleamar, bhí Poirot ina chrom sa ghaineamh lasmuigh den phuball, ag tarraingt patrún cúramach ann le maide. Thug sé léacht ghairid ar airíonna cosanta an phentagraim agus siombailí gaolmhara. Léirigh Tosswill a dhrochmheas go soiléir agus chuaigh sé a chodladh. Lean Sir Guy é.
Istigh sa phuball, shocraigh Poirot é féin ar a leaba le gach comhartha sástachta. "Is féidir linn codladh gan imní, mon ami. Cé go n-admhaím go bhfuil tinneas cinn orm. Ba bhreá liom tae camóimile a fháil."
Tháinig Hassan chuig an mbealach isteach beagnach láithreach le cupán. Ghabh Poirot buíochas leis go sona sásta. Thairg Hassan cupán eile dom; dhiúltaigh mé, agus d'imigh sé.
Sheas mé ag bealach isteach an phubaill ar feadh cúpla nóiméad, ag féachaint amach ar an bhfásach. Bhí an gaineamh bán faoin ngealach. Nuair a d'iompaigh mé ar ais, bhí Poirot ina luí ag creathadh ar a leaba, an cupán folamh caite lena thaobh.
Rith mé.
Bhuail mé go láidir ar thaobh phuball Ames agus dúirt mé leis teacht láithreach, agus agus mé ag imeacht dúirt mé nach raibh cead ag Hassan an campa a fhágáil. Tháinig Ames ag rith.
Bhí Poirot ina shuí ar a leaba, iomlán socair, ag féachaint ar bhealach isteach an phubaill.
"Níor ól mé an tae," a dúirt sé.
Fad is a bhí mé ag féachaint amach ar an bhfásach, bhí sé tar éis a raibh sa chupán a dhoirteadh isteach i mbuidéal beag. Bhí an buidéal cheana féin in áit shábháilte.
Bhí Ames tar éis stopadh díreach laistigh den bhealach isteach. Bhog rud éigin ina aghaidh, ní iontas, sílim. Nó ní iontas amháin.
"Bheadh foréigean gan mhaith, a Dhochtúir," a dúirt Poirot. "Ba cheart dom sin a rá leat láithreach."
Bhog mé chun mé féin a chur os comhair Poirot. Cheap mé gurb é sin a bhí i gceist ag Poirot nuair a dúirt sé an dochtúir a choimeád, ach bhí dul amú orm. Bhí lámh Ames tar éis dul chuig a bhéal féin. Shroich an boladh mé leathshoicind ina dhiaidh sin: almóinní searbha. Thóg Ames céim amháin chun tosaigh agus thit sé.
---
Shuigh Poirot ar imeall na leapa agus mhínigh sé dom é agus an campa amuigh ag dúiseacht de réir a chéile le fothram na nglórtha.
"Níor chreid mé riamh sa mhallacht," a dúirt sé. "Chreid mé ón tús go raibh duine éigin ag baint úsáide as atmaisféar na mallachta, ag baint úsáide as an bpiseogachas a chruthaigh bás Sir John, mar chumhdach ar dhúnmharú beartaithe. Ach cé a bhí i gceist mar íospartach, agus cén fáth?"
Bhí sé tar éis sreangscéal a chur chuig Nua-Eabhrac ag lorg tuairisc ar bhás Rupert Bleibner, agus bhí beirt sonraí sa tuairisc sin tar éis a aire a dhíriú. Ar dtús: bhí Rupert tar éis a rá le daoine i Nua-Eabhrac go raibh dea-chara aige san Éigipt a d'fhéadfadh sé airgead a fháil ar iasacht uaidh. Dá mba é a uncail a bhí i gceist aige, bheadh a uncail ráite aige. Duine eile a bhí i gceist aige. Sa dara háit: tar éis dá uncail gach rud a dhiúltú dó, fuair Rupert ar dhóigh éigin an t-airgead dá phasáiste ar ais go Nua-Eabhrac. Bhí duine éigin tar éis é a thabhairt dó.
"Ames," a dúirt mé.
"Ames. Iarchara ó shaol níos luaithe Rupert, agus dochtúir. Bhí staid mhionchraicinn ag Rupert, an cineál staid a bhíonn coitianta go leor, agus cuma scanrúil go leor uirthi, agus a bhaineann i meon an phobail le hOileáin na Mara Theas, áit a raibh Rupert ina chónaí le blianta. Dúirt Ames leis go raibh lobhra air. Chreid Rupert é go hiomlán, toisc go raibh muinín aige as a chara, dochtúir a bhí ann. Mharaigh Rupert é féin as éadóchas, agus scríobh sé ina litir gur lobhar a bhí ann, agus cheap gach duine go raibh sé ag caitheamh anuas ar a charachtar féin."
D'fhéach Poirot ar a lámha. "Bhí sé ag lua fíric leighis a chreid sé go raibh fíor."
"Ach cad a bhain Ames amach?"
"Ag pointe éigin, oíche mheisce, nóiméad gáire, an cineál ruda a dhéanann fir óga, bhí Rupert tar éis uacht a dhéanamh. Uacht ghreannmhar, ag fágáil gach rud don chara a tharraing amach as an uisce é uair amháin. Ames. Nuair a fuair Bleibner sinsear bás agus a chuaigh an eastát go Rupert, agus ansin a fuair Rupert féin bás, chuaigh an t-airgead go Ames."
"Agus Bleibner sinsear?"
"Instealladh le rud éigin. Baictéir curtha isteach i lot nó i ngránú, bhí Ames mar dhochtúir an turais, bhí rochtain aige ar gach rud. Rinneadh cosúil le breoiteacht nádúrtha é, agus in atmaisféar na mallachta, níor cheistigh aon duine é."
Stop sé. "Bhí a fhios ag Schneider rud éigin, nó maraíodh é chun bás gan chuspóir eile a chur leis an bpatrún agus é a dhéanamh níos osnádúrtha ina chosúlacht. Dúnmharfóir a d'éirigh leis uair amháin, is minic a fhaigheann sé níos éasca é an dara huair."
"Agus fíor Anubis anocht?"
"Hassan, gléasta faoi mo threoir féin, chun a fheiceáil an bhféadfaí Ames a scanrú isteach i mbotún. Níorbh fhéidir, agus níor tugadh isteach go hiomlán é le mo léirsiú leis an bpentagram agus an leabhar draíochta. Mar sin, bhí súil agam go ngluaisfeadh sé i mo choinne go díreach. Bhí an tae camóimile, admhaím, ina bheag beann iontas dom; bhí súil agam le rud éigin níos lú tíosaí."
---
Coinníodh an scéal chomh ciúin agus ab fhéidir, as urraim do Lady Willard agus do Sir Guy, a lean leis na tochailtí agus a chríochnaigh iad gan tuilleadh eachtraí.
Go dtí an lá inniu, léim uaireanta ailt ina luaitear básanna uaigh Men-her-Ra mar chruthú ar mhallachtaí ársa Éigipteacha. Chraith Poirot a cheann, nuair a luaigh mé é leis uair amháin.
"Tá sé faoi dhó áiféiseach, a Hastings. Ní hamháin nach mallacht a bhí ann, ach ní chreidfeadh na hÉigiptigh ársa, i ndáiríre, go bhféadfadh na mairbh dochar a dhéanamh do na beo ar an dóigh sin. Chruthaigh na nuachtáin mallacht Men-her-Ra, thóg dúnmharfóir uirthi, agus anois coinnítear beo í ag daoine nach bhfuil léite acu oiread agus leabhar amháin ar an ábhar." Thóg sé a *Magic of the Egyptians and Chaldeans* ón mbord in aice láimhe agus d'fhéach sé air le grá áirithe. "An t-imleabhar seo anois, seo an-suimiúil. B'fhéidir go gcoinneoidh mé é."