Léigh mé na nuachtáin ar maidin agus shuigh mé i mo chathaoir tar éis bricfeasta. Bhí Poirot ag obair lena chuid litreacha ag an mbord.
"Bhí ceithre ghadaíocht bannaí ann an mhí seo," arsa mise, ag casadh leathanach. "Tá na bainc as a meabhair. Agus an ceann seo ar an Olympia — milliún dollar i mBannaí Saoirse, a Phoirot. D'imigh siad idir Learpholl agus Nua-Eabhrac. Níl aon rian díobh."
Leag Poirot síos clúdach litreach. "An Olympia. Long iontach, déarfainn."
"Is ea. Ba mhaith liomsa an turas sin a dhéanamh."
"Domsa, níl aon mhealladh sa bhfarraige. An luascadh — níl sé go maith dom." Thóg sé clúdach eile. "Ach tá rud éigin spéisiúil faoi long mhór. Is domhan beag í, an dtuigeann tú. Agus bíonn na coirpigh is fearr ar na longa móra. Ní bhíonn an drochbheart chomh galánta in áit ar bith eile."
Sular fhreagair mé, bhuail an tiarna talún an doras agus tháinig bean óg isteach. Bhí sí thart ar cúig bliana fichead d'aois. Bhí sí gléasta go maith agus bhí sí socair, cé go raibh sé soiléir go raibh sí ag iarraidh a bheith socair.
Sheas Poirot láithreach. "Mademoiselle. Suígí, le bhur dtoil. Is é seo mo chara an Captaen Hastings. Is féidir libh labhairt go hoscailte."
Shuigh sí agus chuir sí a lámha le chéile. "Esmée Farquhar is ainm dom. Tháinig mé faoin ngadaíocht bannaí. Faoi Philip Ridgeway."
"An bhfuil aithne agaibh ar a chéile?"
"Tá muid geallta le pósadh." Stop sí ar feadh nóiméid. "Níl aon choir dhíreach curtha ina leith. Aontaíonn gach duine leis sin. Ach creideann Mr. Vavasour — a uncail, agus duine de na príomhbhainisteoirí ag Banc Londan agus Albain — go raibh Philip míchuramach. Go ndúirt sé le duine éigin go raibh na bannaí aige. Chuir an Banc a muinín ann agus d'imigh na bannaí. Tá a ghairm ag fulaingt. Táim ag iarraidh ort fírinne an scéil a fháil amach."
Chlaon Poirot a cheann. "Inis dom faoi na himthosca."
D'inis sí an scéal go soiléir. Bhí Banc Londan agus Albain ag iarraidh a chreidmheas Meiriceánach a mhéadú agus chinn siad milliún dollar i mBannaí Saoirse a aistriú. Roghnaigh Vavasour Ridgeway — fostaí iontaofa a raibh eolas aige ar shocruithe an Bhainc i Nua-Eabhrac — chun na bannaí a iompar leis go pearsanta. Ar maidin an fiche is a trí, sula d'fhág an Olympia Learpholl, chomhair an bheirt phríomhbhainisteoirí — Vavasour agus Mr. Shaw — na bannaí i láthair Ridgeway. Chuir siad in imfhillteán séalaithe iad agus d'fhéach siad ar Ridgeway á nglas sa gcomhla. Bhí glas speisialta ar an gcomhla a d'eagraigh Hubbs's, mar a d'iarr Shaw. Áit éigin le linn an turais d'imigh na bannaí. Cuardaíodh an long go críochnúil ach níor aimsíodh rud ar bith. Ach laistigh de leathuair tar éis don Olympia baint le Nua-Eabhrac, díoladh na bannaí, i gcoda beaga, ar fud na cathrach.
"Agus Ridgeway féin?" d'fhiafraigh Poirot.
"Tá sé ag an Cheshire Cheese inniu, ag bualadh liom don lón. Níl a fhios aige go dtáinig mé chugaibhse. An dtiocfadh sibh beirt? D'fhéadfadh sibh labhairt leis go díreach."
---
Bhí Ridgeway ag an mbord cheana féin nuair a shroicheamar. Bhí sé thart ar tríocha bliain d'aois, le giall láidir agus súile tuirseacha. D'fhéach sé ar Phoirot le hiontas agus ansin le haitheantas nach raibh sé iomláin sásta leis.
"Tá aithne agam ar an ainm," ar seisean, ag croitheadh láimhe. "Níor cheap mé —" D'fhéach sé ar an Uasal Farquhar.
"D'iarr mé ar M. Poirot cabhrú," ar sise go simplí. "Le do thoil, a Philip."
Shuigh sé, agus le linn an bhéile d'inis sé an scéal arís. Bhí a chuntas ar aon dul le cuntas a chéile. D'éist Poirot gan é a ghearradh. Nuair a chríochnaigh Ridgeway, leag Poirot síos a fhorc.
"Conas a thug tú faoi deara an ghadaíocht, go díreach?"
"Bhí an chomhla leathbhrúite amach ón leaba. Bhí marcanna ar an nglas — bhí duine éigin ag iarraidh é a bhriseadh."
"Ag iarraidh, agus theip orthu?"
"Sea. Osclaíodh an glas sa deireadh le heochair, ní briseadh é. Rinne an duine praiseach de iarracht é a bhriseadh agus ansin d'oscail sé go néata é."
D'ardaigh Poirot a mhalaidh beagán. "Tá sin aisteach. Má tá an eochair agat, cén fáth a bhfuil tú ag iarraidh an glas a bhriseadh ar dtús?"
Níor fhreagair Ridgeway.
"Agus an eochair," lean Poirot. "Ar fhág sí do sheilbh ar chor ar bith?"
"Riamh."
"An bhféadfadh sé go bhfágadh an chomhla gan glas, de thaisme?"
Theannaigh giall Ridgeway. "Ní fhéadfadh."
D'lean Poirot ar aghaidh gan a thuilleadh a rá faoin gceist sin. "Thosaigh na bannaí ag dul i gcúrsaíocht i Nua-Eabhrac sular fhéad Scotland Yard na huimhreacha goidte a scaipeadh. Sular fhéad an custaim a bheith curtha ar an eolas. Beartán toirtiúil a bhí ann. Cuardaíodh gach paisinéir ag teacht i dtír. Conas a baineadh den long é?"
"Sin an rud nach féidir liom a mhíniú," arsa Ridgeway. "Agus tá daoine áirithe ag tosú a rá —" Tháinig tuin leamh ina ghlór. "Go ndearna mé féin é. Rud nach bhfuil fíor ach an oiread. Cuardaíodh mise mar chách eile."
Thug Poirot miongháire beag dó — ní raibh sé drochchroíoch, ach bhí rud éigin príobháideach faoi. Níor dhúirt sé rud ar bith eile faoin gceist sin. Sula ndeachamar, thug Ridgeway cárta do Phoirot. "M'uncail. Ligfidh sé isteach sa Bhanc thú."
---
Bhí Banc Londan agus Albain lonnaithe i bhfoirgneamh daingean ar Shráid Threadneedle. Bhí an cárta ó Ridgeway sách maith, agus tugadh go dtí oifig an dá phríomhbhainisteora sinn gan mhoill.
Bhí féasóg ghearr bhán ar Vavasour agus bhí cuma air mar fhear a raibh taithí aige ar chinntí a dhéanamh. Bhí Shaw bearrtha agus níos ciúine, cé go raibh sé ag féachaint ar Phoirot go cúramach.
"Tá Scotland Yard ag déileáil leis seo cheana," arsa Vavasour. "An tOifigeach Bleachtaireachta McNeil."
"Go díreach," arsa Poirot. "Níl mé ag iarraidh an obair chéanna a dhéanamh. Cúpla ceist bheag amháin." Thiontaigh sé chuig Shaw. "An glas ar an gcomhla — thug tú aire dó sin, a thuigim."
Chlaon Shaw a cheann. "Chuaigh mé féin go Hubbs's. Níor fhág mé do chléireach é. Rinneadh trí eochair. Ceann do Ridgeway. D'fhan an dá cheann eile sa tsábháilte anseo."
"Bhí eochair amháin agaibh féin?" "Sea."
Thiontaigh Poirot chuig Vavasour. "Tuigim go raibh Mr. Shaw tinn ar an lá céanna a sheol Ridgeway?"
"Tá sé sin ceart," arsa Vavasour. "Broncaíteas trom. Bhí sé sa bhaile ar feadh an ama go léir."
"Ní raibh sé éasca sin a dhéanamh gan do chomhghleacaí," arsa Poirot.
"D'fhág sé cuid mhór obair bhreise," arsa Vavasour go righin.
Dheimhnigh Shaw a thinneas go gairid. Bhí sé tar éis teacht chuige féin le déanaí.
Chuir Poirot cúpla ceist eile — cinn shimplí, faoi shocruithe ginearálta idir Vavasour agus a nia — agus fuair sé freagraí gearra foirmiúla. Ansin bhí muid amuigh ar an tsráid.
Ar an gcosán amuigh, thiontaigh mé chuig Poirot. Bhí mé ag súil go ndéarfadh sé nach bhfuaireamar mórán. Ach bhí cuma nach mór sona air.
---
"Nach bhfuil tú míshásta?" d'fhiafraigh mé.
"A mhalairt. Tá mé beagnach díomách — ach amháin mar tá an cás chomh simplí sin." Thosaigh sé ag siúl. "Tá a fhios agam, a Hastings, cé a ghoid na bannaí."
D'fhéach mé air. "Mar sin, a Phoirot — téigh chuig McNeil. Lig dóibh iad a ghabháil."
"Ní fós."
"Cén fáth ar domhan?"
"Mar tá an Olympia ag filleadh ó Nua-Eabhrac Dé Máirt, agus táim ag fanacht léi." D'ardaigh sé a lámh sula bhféadfainn agóid a dhéanamh. "Ní theastaíonn aon rud eile uaim féin. Ach níl intinn McNeil cosúil le m'intinn féin, agus ní hionann giúiré agus m'intinn féin ach an oiread. Baileoimid na fíricí tacaíochta. Ní chosnaíonn sé ach cúpla lá orainn."
Dé Máirt, ghlacamar an traein go Learpholl. Ag na dugaí, threorigh Poirot mé ar bord an Olympia a bhí ag filleadh, mar fhear a bhí tar éis gach céim a phleanáil roimh ré. Labhair muid le ceithre mhaor loinge, ag dul trí na cabáin ón turas amach, agus ó gach duine acu fuair Poirot an cuntas céanna: seanfhear caol a raibh spéaclaí air, a bhí tinn ar feadh an turais agus nach mór nár fhág sé a chabán riamh. Mr. Ventnor ab ainm dó, agus bhí sé i gcabán C 24 — díreach in aice le cabán Ridgeway.
---
D'fhiafraigh mé de dhuine de na maoir an raibh an Mr. Ventnor seo i measc na gcéad paisinéirí a chuaigh i dtír i Nua-Eabhrac.
Chroith an maor a cheann. "Ní raibh, a dhuine uasail. Bhí sé ar dhuine de na daoine deiridh."
Bhí sin díomách domsa. Ach d'fhéach Poirot sásta go maith leis.
"Sin," ar seisean agus muid ag siúl ar ais ar an deic, "go díreach an rud a bhí mé ag súil leis a chloisteáil."
Ar an traein ar ais go Londain, scríobh Poirot nóta gearr, chuir sé in imfhillteán é a bhí dírithe chuig an Oifigeach Bleachtaireachta McNeil, agus leag sé ar an suíochán in aice leis é. Dúirt sé freisin go raibh socrú déanta aige go mbeimis ag dinnéar an tráthnóna sin leis an Uasal Farquhar.
---
"Míneoidh tú an scéal ar fad ansin?" arsa mise.
"Duitse anois. Dise ag dinnéar." Shocraigh sé siar. "Tosaimid leis an méid nach bhfuil indéanta. Níorbh fhéidir an beartán a thabhairt den Olympia i gcoimeád — cuardaíodh gach paisinéir agus níor aimsíodh rud ar bith. Níor cuireadh i bhfolach ar an long é — dheimhnigh an cuardach críochnúil sin. Tá aon fhéidearthacht amháin fágtha."
"Caiteadh thar bord é."
"Sea. Ach ní raibh na bannaí istigh ann." D'fhéach sé orm go cothrom. "Smaoinigh ar an am, a Hastings. Chonacthas na bannaí in oifig an Bhainc ar maidin an fiche is a trí. Thosaigh siad ag teacht le chéile i Nua-Eabhrac laistigh de leathuair tar éis don Olympia teacht isteach — agus de réir tuairisc amháin, thosaigh siad ag teacht le chéile sular tháinig sí isteach fiú. Ní féidir leis an Olympia cuntas a thabhairt air sin. Níl sí ar an long is tapúla ar an Atlantach."
Sheas mé chuig tosach. "An Gigantic."
"Sheol sí freisin an fiche is a trí. Tá taifead luas an Atlantaigh aici. Bheadh bannaí a seoladh ar an Gigantic i Nua-Eabhrac an lá roimh an Olympia. Seol sa phost iad chuig comhpháirtí ansin le treoracha iad a dhíol chomh luath agus a thuairiscítear an Olympia sa chalafort — tá cuma ar an ngadaíocht go bhfuair sé ceal ar muir."
Smaoinigh mé air. "Mar sin bhí an beartán a bhí ag Ridgeway —"
"Cóip bhréige ón tús. Athraíodh in oifig an Bhainc ar maidin an fiche is a trí é, ag duine amháin de na triúr fear a bhí i láthair. Bhí na bannaí fíora ar a mbealach go Nua-Eabhrac cheana féin." Chuir sé a lámha le chéile. "Ach chaithfí fós duine a thaisteal ar an Olympia. Chaithfí duine éigin na marcanna a dhéanamh ar an nglas, cuma gadaíochta a chruthú, an chomhla a oscailt le heochair bhreise, an beartán bréige a chaitheamh thar bord — agus ansin fanacht ar an long go dtí an nóiméad deireanach, ionas nach mbuailfeadh sé le Ridgeway ar an gcé i Nua-Eabhrac. Sin é Mr. Ventnor, a bhí rótinn le fágáil a chabáin, a raibh spéaclaí air, a bhí ar dhuine de na daoine deiridh a chuaigh i dtír. Ansin d'fhill sé ar Éirinn chomh tapaidh agus ab fhéidir leis."
Smaoinigh mé ar an dá fhear in oifig an Bhainc. "Shaw," arsa mise.
"Shaw," d'aontaigh Poirot. "Bhí air féin socrú an glais a dhéanamh. Chuaigh sé go Hubbs's leis féin — gan aon chléireach — agus thug sin deis dó an ceathrú heochair a fháil. Bhí sé tinn le broncaíteas ar feadh na tréimhse go léir, de réir cosúlachta. Ní raibh sé tinn. Bhí sé as láthair." Thóg sé an imfhillteán do McNeil agus leag sé síos arís é. "Bhí rochtain aige, bhí na modhanna aige, agus thug a thinneas cur i gcéill dó leithscéal agus míniú ar a neamhláithreacht. Tá coirpigh in áiteanna arda ann, a Hastings. Tá sé míchompordach, ach tá sé fíor."
---
Bhí an tUasal Farquhar ag fanacht linn sa bhialann. Sheas sí nuair a tháinig muid isteach, agus nuair a chonaic sí an ghealghaire ar aghaidh Phoirot, rug sí ar chúl a cathaoireach. "M. Poirot?"
Ghlac sé a dhá lámh, agus ina shásamh thréig sé gach cúlchoiméad, agus thug sé póg di ar gach leiceann. "Mademoiselle Farquhar," ar seisean go lúcháireach, "d'éirigh liom. Ní fhulaingeoidh do stócach as seo a thuilleadh. Ní lá amháin eile."