Timpeall 3.7 billiún bliain ó shin, bhí abhainn mhór ag sreabhadh isteach i loch ollmhór ar Mhars. Sa lá atá inniu ann, is talamh tirim, deannachúil é an ceantar sin ar a dtugtar Crater Jezero. Ó mhí Feabhra 2021, tá an rover Perseverance de chuid NASA ag taisteal ar an talamh seo, ag lorg fianaise faoi stair uisceach an phláinéid. Anois, tá rud éigin iontach aimsithe ag an taiscéalaí róbatach ar dhromchla na gcarraigeacha: bloic thógála cheimiceacha an tsaoil.
I staidéar nua, d'fhógair taighdeoirí gur aimsigh Perseverance carbón macramóilíneach. Fuarthas an t-ábhar orgánach coimpléascach seo i dhá shampla cloch láibe ar a dtugtar Cheyava Falls agus Walhalla Glades. Rinne an rover na tomhais seo i mí Iúil 2024 agus é ag scrúdú seanghleann abhann ar a dtugtar Neretva Vallis.
Chun an carbón a aimsiú, d'úsáid an rover uirlis speisialta ar a dtugtar SHERLOC. Léirigh an anailís go raibh an carbón orgánach i láthair go domhain sna carraigeacha agus ar an dromchla seachtrach freisin. Tá sceitimíní ar eolaithe mar is é seo an chéad uair a fuarthas an cineál carbóin seo ar dhromchla carraige oscailte ar Mhars.
Mar sin féin, deir na taighdeoirí nach gcruthaíonn an carbón seo go raibh saol ar Mhars san am atá thart. Is féidir le carbón coimpléascach foirmiú gan saol, mar shampla trí mheitéaróití nó bolcáin. Mar sin féin, cabhraíonn an fionnachtain seo linn tuiscint níos fearr a fháil ar stair an phláinéid dheirg.