Bhí mé i mo sheasamh ag fuinneog seomraí Poirot nuair a thug mé faoi deara an fuadar thíos fúm.
"Tá rud éigin an-aisteach ag tarlú ar an tsráid," a dúirt mé. "Tá slua ag leanúint bean. Tá sé ag méadú gach nóiméad. Dar m'anam, creidim gur cineál agóide atá ann."
Leag Poirot uaidh a nuachtán agus tháinig sé chuig an bhfuinneog in éineacht liom. D'fhéach sé thíos ar feadh timpeall dhá shoicind.
"Á," a dúirt sé. "Tá sé simplí go leor, mon ami. Sin í Mary Marvell, an bhanaisteoir scannán Meiriceánach. Tá a lucht leanúna tar éis aithne a chur uirthi."
"Mary Marvell? Dáiríre?" D'fhéach mé arís ar an mbean óg bheag fhionn thíos, a bhí ag gluaiseacht go socair síos an chosán in ainneoin an tslua timpeall uirthi. "Ní bheinn tar éis aithne a chur uirthi féin."
"Ní bheifeá," arsa Poirot, ag filleadh ar a chathaoir. "Ach tá sí ag teacht anseo, sílim."
"Ag teacht anseo? Cad chuige a ndeir tú sin?"
"Tá sí tar éis casadh isteach ag an doras seo."
Bhí an ceart aige. Faoi cheann cúig nóiméad thug bean an tí isteach an Iníon Mary Marvell í féin. Bhí sí níos lú ná mar a bhí sí ar an scáileán, bean bheag fhionn le súile gorma, agus caidéis chiúin ag baint léi. Shuigh sí síos agus d'inis sí do Poirot gur mhol an Tiarna Cronshaw dó dul chuig.
"Tá litreacha á bhfáil agam," a dúirt sí. "Litreacha bagracha. Ceapann m'fhear céile gur cleas iad, ach admhaím go bhfuil scanradh curtha orm acu." D'oscail sí a mála agus thóg sí amach trí chlúdach litreach. "Ba mhaith liom go léifeá iad."
Léigh Poirot go cúramach iad, ceann i ndiaidh a chéile, agus ansin leag sé ar an mbord iad. Ní raibh sna chéad dhá cheann ach abairt amháin: *Caithfidh an diamant mór atá ina shúil chlé den dia filleadh ar an áit as ar tháinig sé.* Bhí an tríú ceann difriúil ina thon. Dúirt sé gur tugadh rabhadh di roimhe seo agus nár ghéill sí, agus go dtógfaí ar ais an dá dhiamant, an tsúil chlé agus an tsúil dheas den dia, nuair a bheadh an ghealach lán.
"Tugadh ar láimh iad," arsa Iníon Marvell. "Thug fear Síneach gach ceann acu chugam. Sin an rud is mó a chuireann eagla orm, M. Poirot. Ba é fear Síneach a dhíol an diamant le m'fhear céile trí bliana ó shin, i San Francisco. Bhí eagla shoiléir air roimh an gcloch. Dhíol sé í ar i bhfad níos lú ná a fiúntas."
"Agus an diamant atá i gceist," arsa Poirot, "is é an Réalta Thiar é."
"Sea. Árachaithe ar leathchéad míle punt. Thug Gregory dom mar bhronntanas bainise é." Stop sí. "Tá a fhios agam go bhfuil sé sin an-aisteach."
Bhí Poirot tar éis dul chuig an tseilf leabhar agus a almanach a thógáil anuas. D'fhéach sé tríd i dtost. "Titeann an ghealach lán," a dúirt sé, "ar an Aoine seo chugainn. Sin trí lá as seo amach." Dhún sé an t-almanach. "Iníon Marvell, ba mhaith liom go mór an diamant a choinneáil faoi chúram agam go dtí tar éis Dé hAoine."
Bhí leisce ar Iníon Marvell. Ansin, le gluaiseacht chinntitheach, shín sí a lámh isteach ina gúna agus tharraing sí amach an diamant ar a shlabhra. Fiú i solas liath Londan bhí sé iontach, cloch mhór lonrach den scoth.
Scrúdaigh Poirot go cúramach í. "Molaim go láidir duit í a fhágáil agam."
"Ní féidir liom." Thóg sí ar ais í agus chuir sí ar ais ina háit í. "Dé hAoine, tá Gregory agus mise ag tabhairt cuairte ar an Tiarna agus ar Bhantiarna Yardly ag Yardly Chase. Tá sé ar intinn agam í a chaitheamh ann."
"Á." D'fhéach Poirot uirthi go daingean. "Agus cén fáth, go háirithe, ag Yardly Chase?"
D'oscail Iníon Marvell a mála arís agus thóg sí amach iris. "An bhfaca tú é seo? Society Gossip. Tá alt ann." Fuair sí an leathanach agus léigh sí os ard é.
Dhírigh an t-alt ar dhiamant chlann Yardly, ar a dtugtar Réalta an Oirthir, a thug sinsear leis ón tSín. De réir an tseanchais, ba í seo an tsúil dheas de dhia teampaill uair amháin. Goideadh an tsúil chlé agus tugadh siar go dtí an t-iarthar í. Dúirt an seanchas freisin go n-athaontófaí an dá chloch lá éigin agus go bhfillfeadh siad araon ar an dia. Thug an t-alt faoi deara go raibh an Réalta Thiar, atá i seilbh Bean Uí Ghregory Rolf faoi láthair, Iníon Mary Marvell tráth, ag teacht go beacht leis an gcur síos seo.
D'éist Poirot gan aon léiriú air. Nuair a bhí sí críochnaithe, dúirt sé, "Agus nach gcuireann sé imní ort an dá chloch a thabhairt le chéile?"
Rinne Iníon Marvell miongháire. "Ní chreidim go bhfuil diamant Bhantiarna Yardly chomh maith le mo cheannsa. Ba mhaith liom iad a fheiceáil taobh le taobh."
Ag an nóiméad sin osclaíodh an doras agus tháinig Gregory Rolf isteach. Fear mór dathúil a bhí ann, a líon an seomra lena theacht isteach amháin. Chraith sé lámh Poirot, d'fhéach sé ar na litreacha ar an mbord, agus shuigh sé síos.
"D'inis mé do Mary ón tús gurb é obair éigin ábhalmhóir atá anseo," a dúirt sé. "Ach tá áthas orm gur thug sí chugat iad. Cad a cheapann tú, Poirot?"
"Ceapaim," arsa Poirot, "gur cuma an bhfuil na litreacha fíor nó nach bhfuil, níor cheart do Bhean Uí Rolf an diamant a thabhairt go Yardly Chase Dé hAoine."
D'aontaigh Rolf láithreach. "Aontaím go hiomlán."
Dhearg Iníon Marvell. "Is amaidí é sin," a dúirt sí. "Níl aon rún agam mo phleananna a athrú de bharr litreacha ó dhuine buile éigin."
"A stór—"
"Gregory." Bhí a guth ciúin ach cinnte.
D'fhéach Rolf ar Poirot agus scaip sé a lámha beagán.
"Ní féidir liom ach comhairle a thabhairt," arsa Poirot. "Fút féin atá an cinneadh, Iníon Marvell."
D'imigh na Rolfanna le chéile. Níor fhéach Iníon Marvell siar.
---
Chuir Poirot air a chóta agus a hata agus d'imigh sé amach gan míniú, ag rá liom fanacht. D'fhan mé. Tar éis timpeall fiche nóiméad thug bean an tí isteach cuairteoir eile.
D'aithin mé láithreach í ó na nuachtáin: Bantiarna Yardly, fionn agus álainn, cé go raibh cuma imníoch ina súile faoi láthair. D'fhéach sí timpeall an tseomra.
"Nach bhfuil M. Poirot anseo?"
"Fillfidh sé gan mhoill. Suigh síos, le do thoil, a Bhantiarna Yardly. Beidh sé an-tógtha le labhairt leat."
Shuigh sí, ag casadh a lámhainní ina lámha. D'fhéach mé uirthi agus tháinig smaoineamh chugam go tobann.
"A Bhantiarna Yardly," a dúirt mé, "tá litreacha dúmhál faighte agat faoi do dhiamant."
Stán sí orm. "Cén chaoi ar chuir tú sin i bhfios dom?"
"Toisc go raibh Mary Marvell anseo ní ba lú ná uair an chloig ó shin, agus fuair sise litreacha bagracha faoin Réalta Thiar. Tá agatsa an chloch chomhoiriúnach. Bheadh sé iontach mura mbeadh an duine céanna tar éis scríobh chugatsa freisin."
Bhí sí ina tost ar feadh nóiméid. "Sea," a dúirt sí. "Tá an ceart agat. Fuair mé litreacha. Tháinig siad tríd an bpost seachas ar láimh, ach bhí boladh láidir túise orthu, rud éigin Oirthearach. Bhí an fhoclaíocht mar an gcéanna." Stop sí. "Scrios mé iad. Níor ghlac mé dáiríre leo ag an am."
D'fhág sí teachtaireacht do Poirot agus d'éirigh sí lena himeacht.
"An gcaithfidh tú imeacht sula bhfillfidh sé?"
"Sílim gur fearr é." Níor mhínigh sí é. D'imigh sí sula bhféadfainn brú a chur uirthi tuilleadh.
---
Nuair a d'fhill Poirot, d'inis mé gach rud dó. D'éist sé go grinn, ag cur ceisteanna beachta orm - an fhoclaíocht chruinn a d'úsáid sí, ar thaispeáin sí aon litir dom, cén fáth ar scrios sí iad seachas iad a choinneáil.
"Ní raibh aon litir aici le taispeáint duit," a dúirt sé faoi dheireadh, leath leis féin.
"Dúirt sí gur scrios sí iad."
"Sea." Níor dhúirt sé a thuilleadh faoin bpointe sin. Chuaigh sé chuig an tseilf leabhar agus d'fhéach sé suas an Tiarna Yardly sa Peerage, a mhéar ag rith síos an iontráil. Ansin shuigh sé síos agus scríobh sé sreangscéal. "Rachaimid go Yardly Chase amárach," a dúirt sé.
---
Tháinig an Tiarna Yardly chuig ár seomraí an mhaidin dár gcionn. Fear mór, glórach, dea-nádúrtha a bhí ann, an cineál a ghabhann leithscéal as gáire agus é ag gáire fós. Thaispeáin Poirot dó an t-alt ó Society Gossip.
Sméid Yardly a lámh air. "Amaidí rómánsúil. Tháinig an chloch ón India. Níl aon seanchas teampaill ag baint léi."
"Mar sin féin," arsa Poirot, "tá fadhb ag baint léi. Inis dom gach rud, a Thiarna. Ní féidir liom cabhrú leat mura bhfuil an scéal iomlán agam."
D'inis an Tiarna Yardly gach rud dó, chomh héasca le fear a bhí ag ligean amach a chroí den chéad uair. Bhí sé go domhain i bhfiacha. Bhí dhá rogha aige: an diamant a dhíol trí dhéileálaí darbh ainm Hoffberg, nó glacadh le tairiscint Gregory Rolf úsáid a bhaint as Yardly Chase mar shuíomh scannánaíochta. Bhí fuath aige don smaoineamh scannánaíochta, fuath domhain, ach bhí a bhean i gcoinne an diamant a dhíol agus b'fhearr léi an socrú scannánaíochta. Ní raibh sé socraithe aige fós.
"Ná hinis d'aon duine ár rún," arsa Poirot. "Beimid ag súil leat ag an Chase tráthnóna."
---
Shroicheamar Yardly Chase an tráthnóna sin.
Bhuail Bantiarna Yardly linn sa seomra suí lena beirt leanaí óga, buachaill agus cailín, a rinne staidéar ar Poirot láithreach leis an ndíreacht sin atá ag leanaí. Bhí sé ar a shuaimhneas ar fad leo, ag ísliú síos go dtí a leibhéal, ag baint rudaí beaga amach as a phócaí lena n-aoibhneas. D'fhéach Bantiarna Yardly air le léiriú nach raibh mé in ann a léamh go beacht.
D'fhiafraigh Poirot di, mar a bheadh sé ina cheist fánach, an raibh cuimhne aici ar na postmharcanna ar na litreacha a fuair sí.
Ní raibh.
Tugadh cuireadh dúinn fanacht thar oíche, rud a ghlac Poirot leis gan mhoill.
An tráthnóna sin tháinig sreangscéal ó Hoffberg. Bhí ceannaitheoir Meiriceánach aimsithe aige a bhí ag seoladh amach an lá dár gcionn. Bhí ionadaí ag teacht go Yardly Chase an oíche sin féin chun an chloch a scrúdú.
Bhí an Tiarna Yardly follasach corraithe. D'fhan aghaidh Bhantiarna Yardly gan chorraí.
"Tá mé i gcoinne seo," a dúirt sí.
"A stór, tá pléite againn—"
"Tá a fhios agam cad atá pléite againn." D'éirigh sí. "Táim ag dul chun mé féin a ghléasadh. Ach caithfidh mé an mhuince anocht, a George, cibé rud a chinnfidh tú. Ní dheachaigh tú riamh ag athsheoladh na gcloch agus tá an suíomh gránna. D'fhéadfá é sin a dhéanamh ar a laghad."
---
D'fhág sí an seomra. D'fhéach an Tiarna Yardly orainn leis an léiriú a bhíonn ar fhear atá tar éis éirí as a bheith ag súil leis an bhfocal deireanach fada ó shin.
Bhíomar cruinnithe sa halla an tráthnóna sin nuair a tháinig Bantiarna Yardly i láthair sa doras. Bhí gúna bán uirthi agus an mhuince diamant ar a muineál. Fiú sa suíomh sin thug an chloch lárnach faoi deara an solas go háirithe.
Ghluais sí i dtreo an bhanc lasca solais díreach lasmuigh den doras. Shín sí a lámh chucu, agus mhúch gach solas sa halla ag an am céanna. Phléasc an doras dúnta. Ón taobh eile tháinig scréach mná.
Fuaireamar an doras oscailte. Bhí Bantiarna Yardly ar an urlár, gan mheabhair. Bhí marc dearg trasna a muiníl san áit a raibh an mhuince stróicthe di. Thugamar go dtí cathaoir í. Tháinig sí chuici féin tar éis nóiméad nó dhó, a lámh brúite in aghaidh a muiníl.
"Fear," a dúirt sí. "Tháinig sé ó chúl. Stróic sé an mhuince di agus rith sé tríd an doras cliathánach."
Rith Hastings agus an Tiarna Yardly go dtí an doras cliathánach. Bhí an mhuince ar an urlár díreach istigh de, tite go follasach. Ach nuair a phioc mé suas í agus a chuir mé i lár an tsolais í, bhí an suíomh lárnach folamh. Bhí Réalta an Oirthir imithe.
Bhí an doras neamhghlasáilte. Gafa i gcnaipe an dorais bhí bloigín beag síoda bróidnithe, den chineál a úsáidtear i róbaí Síneacha.
Chuardaíomar lasmuigh sa dorchadas agus ní bhfuaireamar tada.
Bantiarna Yardly, a bhí tar éis teacht chuici féin go maith le labhairt, chuir sí síos ar an méid a chonaic sí agus í ag titim: fear le gruaig fhada agus róbaí bróidnithe.
Cuireadh fios ar na póilíní.
Tháinig ionadaí Hoffberg agus muid fós ag fanacht orthu. Labhair Poirot leis go gairid agus ansin sheas sé siar, gan mórán ráite aige don chuid eile den oíche.
"Caithfimid dul ar ais go Londain láithreach," a dúirt mé le Poirot ina dhiaidh sin. "Diamant Iníon Marvell, an ghealach lán—"
"Tá an ghealach lán fós roinnt laethanta amach, a Hastings."
"Ach tar éis ar tharla anseo anocht—"
---
D'fhéach sé orm ar feadh nóiméid, ansin thóg sé a chóta. Chuireamar teachtaireacht leithscéalta chuig an Tiarna Yardly agus d'fhágamar le haghaidh Londan.
Tháinig an glaoch teileafóin an mhaidin dár gcionn. Bhí an Réalta Thiar goidte.
Bhí sé tar éis tarlú san Óstán Mhagnificent níos luaithe an lá sin. Bhí fear a raibh cosúlacht láidir aige le Gregory Rolf tar éis dul isteach san óstán go luath tar éis do Rolf féin dul amach. Chuaigh sé chuig deasc na dtaisceadán slánaithe, shínigh sé isteach ar chás seodra Rolf, agus fuair sé é. Nuair a thug an cléireach faoi deara athrú beag sa síniú, mhínigh sé gur ghortaigh sé a lámh ag teacht amach as tacsaí. Luaigh sé, go fánach, go bhfaigheann sé litreacha ó fhear Síneach ó am go chéile agus gur dúradh leis go minic go raibh cuma bheag Oirthearach ar a shúile. Thug an cléireach faoi deara, dáiríre, an fhiar shainiúil i súile an fhir.
Nuair a tugadh Rolf os comhair an chléirigh chéanna, ní raibh aon rud fiú beagáinín Oirthearach faoina shúile. Chinn Scotland Yard gur bhain an caimiléir feidhm as smearadh grease-péint. B'é an diamant an t-aon rud a tógadh as an gcás.
D'iarr Poirot labhairt le Rolf ina aonar. D'fhan mé. Tháinig Poirot amach tar éis roinnt nóiméad agus chuir sé sreangscéal, chuig an Tiarna Yardly, mar a chonaic mé.
Bhí lón againn. Tráthnóna tháinig an Tiarna Yardly.
Shuigh sé síos go trom. "An rud is aistí. Níl a fhios ag comhlacht Hoffberg tada faoi aon ionadaí. Níor sheol siad éinne go Yardly Chase aréir. Agus an sreangscéal, níl a fhios acu tada faoi aon sreangscéal ach an oiread."
"Ní bheadh a fhios," arsa Poirot. "Chuir mé féin an sreangscéal sin, a Thiarna. D'fhostaigh mé féin an fear a tháinig go dtí an Chase, agus shocraigh mé a chuairt."
Stán an Tiarna Yardly air.
Shín Poirot a lámh isteach ina phóca uchta agus thóg sé amach Réalta an Oirthir. Leag sé ar an mbord os comhair an Tiarna Yardly í. "Gheall mé í a choinneáil slán duit. Choinnigh mé mo bhriathar."
---
Tar éis don Tiarna Yardly imeacht, d'fhan mé. Shocraigh Poirot é féin ina chathaoir agus bhrúigh sé barr a mhéara le chéile.
"Ba é Gregory Rolf a chum an cás iomlán," a dúirt sé. Na litreacha bagracha. An fear Síneach a thug ar láimh iad. An t-alt in Society Gossip, is é a shocraigh a fhoilsiú. Ní raibh riamh ann péire diamant comhoiriúnach, a Hastings. Ní raibh ach cloch amháin ann, a bhain le clann Yardly ó thús."
"Ach an Réalta Thiar—"
"Is í Réalta an Oirthir í. Trí bliana ó shin fuair Rolf í. Cén chaoi? Nuair a bhí Bantiarna Yardly ina haonar i gCalifornia, ní raibh an Tiarna Yardly léi, bhí Rolf ann. Fuair sé uaithi litreacha áirithe a thug greim dó uirthi. D'úsáid sé an greim sin chun í a chur ag malartú na cloiche fíre ar chóip taosach, a cuireadh isteach i muince Yardly. Rinneadh Réalta Thiar den chloch fíor, agus thug sé í dá bhean féin mar bhronntanas bainise."
Smaoinigh mé siar tríd. "Agus nuair a thosaigh an Tiarna Yardly ag caint faoin diamant a dhíol—"
"Scrúdófaí an malartú. Aimseofaí an taos. B'éigean do Rolf gníomhú. Ba é a phlean robálacha amharclainne a shocrú ar an dá chloch, ach i ndáiríre, ní raibh ann ach cloch amháin, an t-aon diamant fíor. Chuirfeadh sé néaróga Bhantiarna Yardly chun suaimhnis, bhaileodh sé leathchéad míle punt in airgead árachais ar an Réalta Thiar, agus choinneodh sé an diamant fós." Stop Poirot. "Chuir mé isteach ar an bplean sin nuair a d'fhostaigh mé an t-ionadaí bréagach ó Hoffberg. Chuir bagairt an scrúdaithe iallach ar Bhantiarna Yardly gníomhú an oíche sin féin. Mhúch sí féin na soilse. Phléasc sí féin an doras. Chaith sí féin an mhuince síos an dorchla, bhain sí an chloch di féin thuas staighre roimh ré le huirlis bheag, bhí sí cúramach an suíomh folamh a cheilt agus í ag taispeáint na muince ina dhiaidh sin, agus chuir sí bloigín den síoda Síneach isteach sa doras í féin, tar éis di é a ullmhú roimh ré. Nuair a léigh Rolf faoin robáil ag an Chase, thuig sé go raibh a chomhartha féin tagtha. Chum sé a robáil féin an mhaidin dár gcionn."
Níor dhúirt mé tada ar feadh nóiméid. "Agus chuaigh tú i ngleic leis?"
"D'inis mé dó go raibh Bantiarna Yardly tar éis gach rud a admháil dá fear céile, agus go gcaithfí an diamant a thabhairt ar ais nó go leanfaí achomhairc. Thug sé suas é láithreach. Fear gníomhach é Rolf, tá a fhios aige nuair atá suíomh caillte."
"Agus cuairt Bhantiarna Yardly anseo? Dúirt sí go raibh sí tar éis teacht chun comhairle a fháil uait."
"Tháinig sí ar chomhairle a cara, Mary Cavendish. Ach nuair a shroich sí anseo agus a fuair sí amach go raibh Mary Marvell tar éis a bheith anseo díreach roimhe sin, agus is í Mary Marvell a namhaid, a Hastings, cé nach raibh a fhios agam é sin ag an am, theastaigh uaithi cúis a fháil chun imeacht gan aon rud a insint dom. Ní raibh aon litreacha aici le taispeáint dom. Ní bhfuair sí riamh aon cheann. Thug tú féin an deis di, mon ami. D'inis tú di go raibh litreacha dúmhál faighte aici. Rinne sí ach aontú leat, do mhíniú féin a fháil ar iasacht faoi cén fáth ar tháinig sí, éileamh gur scrios sí na litreacha, agus imeacht. Bhí díomá orm nach bhfaca mé í, sea, ach ní bheadh aon rud úsáideach inste aici dom ar aon nós."
"Ní scriosfadh bean litreacha fíora," a dúirt mé go mall, ag cuimhneamh ar an méid a dúirt sé nuair a d'inis mé dó faoi cuairt Bhantiarna Yardly.
"Ní scriosann mná litreacha má is féidir leo é a sheachaint. Ní hea."
Rinne sé miongháire beag.
"Rinne tú go han-mhaith an méid a thabhairt faoi deara go raibh sí tar éis teacht, a Hastings. Ach níor bhain tú an chonclúid cheart aisti."
D'fhéach mé air. Smaoinigh mé ar na litreacha a ghlac mé leo gan ceist, ar an bhfear Síneach nár chuir mé riamh in amhras a bheith ann, ar chruachás Bhantiarna Yardly a chreid mé go hiomlán, ar an robáil a d'fhéach mé ag titim amach os comhair mo shúl gan aon tuiscint agam air.
"Rinne tú amadán díom," a dúirt mé, "ón tús go dtí an deireadh."
D'imigh mé amach agus dhún mé an doras i mo dhiaidh, beagán níos láidre ná mar a bhí fíor-riachtanach.