Maidin lá arna mhárach, tar éis dom teacht ó Calais go Dover, chuaigh mé chuig Poirot don bhricfeasta. D'fhéach sé orm nuair a tháinig mé isteach an doras agus chuir sé mo charabhat díreach lena dhá mhéar.
"Tá tú beagnach in am," ar seisean. "Tá áthas orm."
Bhí aithne agam ar Hercule Poirot le fada agus ghlac mé leis sin. Fear beag ab ea é, cúig troigh agus ceithre horlaí ar a mhéid, le ceann cosúil le hubh agus súile liatha a d'éirigh glas nuair a bhí rud éigin ag cur suime ann. Bhí a chroimeál stiff agus bearrtha go cruinn. Bhí gach rud ar an mbord leagtha ag uillinn cheart le gach rud eile. Bhí ord ag teastáil ó Poirot mar a bhí aer ag teastáil ó dhaoine eile.
"Bhí an turas trasna uafásach," d'fhógair sé, agus é ag suí síos.
"Uair an chloig a bhí ann," arsa mise. "Bhí an fharraige ciúin go leor."
"Níl an t-am i gceist. Bhí an taithí uafásach. Le linn an chogaidh, bhí bean ar m'aithne a raibh eagla uirthi roimh an bhfarraige. Bhí na Gearmánaigh ag teacht. Ní raibh rogha ar bith aici ach dul trasna. Thóg a fear céile, fear praiticiúil, isteach ar an mbád í. Tháinig sí go Sasana tuirseach ach beo. Stop sé. "Tuigim í go hiomlán."
Ansin thit sé ina thost agus d'fhéach sé ar an gcreat tósta.
"Poirot."
"An tósta seo," ar seisean, "gearradh ó bhuilín cotáiste é. Níl cruth rialta air. Tá cosc curtha agam ar an arán sin sa teach seo." Leag sé an píosa síos go cúramach. "Níl siméadracht ar bith ann."
"Oscail do chuid litreacha," arsa mise. "Cuirfidh sé sin feabhas ar do ghiúmar."
Chuaigh sé tríothu gan mórán suime. Dhá bhille. Nóta ó Cigire Japp in Scotland Yard, a bhí buíoch as cabhair Poirot ar Chás Aberystwyth ach a bhí beagán beascaoineach freisin. Cuireadh chun léacht a thabhairt do ghrúpa gasógaí. Litir ó chuntaois, a chuir Poirot i leataobh láithreach.
"Gadhar beag ar iarraidh," ar seisean. "Tá mé cinnte de."
Ansin thóg sé an clúdach deireanach, léigh sé an litir go mall, agus shín sé chugam í gan focal.
Bhí an litir ó fhear darb ainm P. T. Renauld, agus é ag scríobh ón Villa Geneviève i Merlinville-sur-Mer ar chósta na Fraince. Scríobh sé go raibh bleachtaire ag teastáil uige go práinneach, ach nár theastaigh uige an póilíní oifigiúla a bheith páirteach ar aon chúis. Chuala sé tuairiscí iontaofa faoi chumas Poirot. Ní raibh sé ag iarraidh sonraí a scríobh ar pháipéar, ach bhí a chás soiléir: bhí rún aige, agus mar gheall air sin bhí eagla air ar a bheatha gach lá. D'iarr sé ar Poirot teacht go dtí an Fhrainc láithreach. Sheolfadh sé carr go Calais. D'iarr sé ar Poirot gach cás eile a chur i leataobh agus níor luaigh sé teorainn ar bith leis an táille. Luaigh sé, beagnach mar eolas breise, go bhféadfadh an gnó taisteal go Santiago a éileamh, áit a raibh sé ar feadh roinnt blianta. Ag bun an leathanaigh, faoi bhun a ainm, bhí líne bhreise scríofa. Bhí an dúch i bhfad níos éadroime ná an chuid eile den litir. Léigh sé: *Ar son Dé, tar!*
"Bhuel," arsa mise, agus mé á leagan síos. "Ní litir ghnách í sin."
"Níl," d'aontaigh Poirot. Bhí sé ar a chosa cheana féin. "Glacfaimid an traein mhór Continental ag a haon déag ó Victoria. Tiocfaidh tú liom, a Hastings. Dúirt tú liom féin nach bhfuil gá ag d'fhostóir leat ar feadh na gcúpla seachtain seo chugainn."
"Dúirt mé sin," d'admhaigh mé. "Sea. Tiocfaidh mé."
Chroith sé a cheann amhail is nach raibh amhras riamh ann faoin gceist. "Ainm Renauld," ar seisean. "An bhfuil aithne agat air?"
"Tá milliúnaí Meiriceánach Theas leis an ainm sin ann. An-cháiliúil. Rinne sé a chuid airgid sa tSile, creidim, agus tá Santiago sa tSile. Tá teach aige i Rutland Gate agus ceann eile i Hertfordshire. Leasanna móra aige sa chathair."
"Go maith. Gheobhaimid an chuid eile ó Renauld féin." D'fhéach sé ar litir na cuntaoise agus chuir sé i leataobh í gan í a oscailt. "Bean a bhfuil gnó tábhachtach aici, tagann sí i bpearsa. Ní scríobhann sí." Thóg sé litir Renauld arís agus d'fhéach sé ar an bparagraf deireanach. "Seo é a chuireann imní orm is mó."
"An t-éadóchas atá ann?"
"An ríomh. Tá dúch an ainm scríofa beagnach dubh. Tá dúch an líne deiridh seo éadrom, scríobhadh é tar éis don litir triomú. Scríobh Renauld an litir, dhún sé í, ansin d'oscail sé arís í agus léigh sé arís í. Cheap sé nach raibh sí práinneach go leor. Mar sin scríobh sé na focail sin d'aon turas, chun a chinntiú go dtiocfainn." Leag Poirot an litir síos. "Tá an contúirt réadúil, a Hastings. Caithfimid dul chuige go tapa."
---
Ghlacamar an traein ag a haon déag. Agus an chathair ag imeacht uainn, shuigh Poirot siar ina shuíochán agus chuir sé a mhéara le chéile. "Tá tú ag smaoineamh ar an gcás," arsa mise. "Táim ag smaoineamh ar mhodh," ar seisean. "Abair liom, a Hastings, nuair a bhíonn fear ag seilg sionnaigh, an dtéann sé de léim den each agus an gcuireann sé a shrón leis an talamh chun an boladh a leanúint?" "Ní dhéanann, ar ndóigh." "Fágann sé sin don tréad gadhar. Tugann siadsan fíricí dó. Déanann seisean réasúnaíocht ó na fíricí sin. Sin é a dhéanaim féin. An saineolaí méarlorg, an fear a thomhaiseann loirg cos, an duine a staidéarann luaith toitín, is iad seo mo chuid gadhar. Tá siad úsáideach. Ach is anseo atá obair na bleachtaireachta." Chuir sé a mhéar lena theampall. "Réasúnaíocht agus síceolaíocht. Bhí cás agam uair amháin a bhain le scríbhneoireacht láimhe. Bhí dhá shaineolaithe ag argóint ar son taobh amháin, agus bhí beirt eile ag argóint ar son an taobh eile. D'fhéach an ceathrar ar an doiciméad céanna. Ní raibh an cheist réadúil faoi conas a bhreathnaigh an scríbhneoireacht, ach an mbeadh cúis ag fear é a fhalsú. Níor freagraíodh an cheist sin ach trí smaoineamh." Níor aontaigh mé go hiomlán, ach d'fhoghlaim mé go raibh argóint le Poirot faoin modh ina dóigh féin ag caitheamh ama, ní ag athrú intinne.
Bhí an turas ó Dover go Calais ciúin. Sheas Poirot ar deic agus d'análaigh sé go cúramach, ag úsáid an rud ar thug sé modh Laverguier air. Nuair a tháinig muid i dtír ag Calais, bhí sé cobhsaí ar a chosa agus sásta leis féin. Níor bhí carr ó Renauld ag fanacht. D'fhéach Poirot ar an gcé ar feadh nóiméid. "Moillíodh an teileagram, gan amhras. Fostaíoimid carr." Bhí an carr a fuair muid sean agus míchompordach, ach thug sé sinn ó dheas ar bhóthar na cósta i dtreo Merlinville. Bhí mé i ngeansaí an-mhaith. Bhí an ghrian amuigh, bhí an cás geallúnach, agus dúirt mé é sin. "Réiteoimid é, a Poirot. Táim cinnte de." D'fhéach Poirot amach ar an mbóthar. "Tá mothú agam faoin gceann seo," ar seisean go ciúin. "Beidh sé mór. Níos deacra ná mar a fheictear." "Deir tú sin i gcónaí." Níor fhreagair sé.
Bhí Merlinville ina bhaile beag in aice na farraige. Agus muid ag moilliú ag gabhal sa bhóthar chun treoracha a fháil, chonaic mé cailín ina seasamh ag geata villa bheag ón mbóthar. Bhí sí ard, le gruaig órga, agus sheas sí gan chorraí. "A Poirot," arsa mise. "Féach ansin. Cailín an-álainn." D'fhéach Poirot uaidh. "Feicim cailín le súile imníoch," ar seisean. Fuair an tiománaí a chuid treoracha. Thiomáin muid ar aghaidh. Sheas an Villa Geneviève taobh thiar de gheata mór glas ag deireadh balla fada. Bhí oifigeach póilíní ina sheasamh díreach os comhair an gheata lena dhá láimh lena thaobh. Lúb mé amach an fhuinneog. "Tá coinne againn le Monsieur Renauld." D'fhéach an t-oifigeach orainn gan aon léiriú ar a éadan. "Maraíodh Monsieur Renauld," ar seisean, "ar maidin."
---
---